28 Ekim 2026 Çarşamba

İsrail'de Seçim Sonrası Belirsizlik: Netanyahu Önde, Ama Hükümeti Kurmak İçin Gereken Çoğunluk Yok

 

Giriş

Dün (27 Ekim 2026) yapılan İsrail genel seçimleri, öngördüğümüz gibi ve sandık çıkış anketlerinin işaret ettiği gibi, net bir iktidar değişikliği doğurmadı. Nitekim 28 Ekim sabahı yayımlanan kısmi sayım verileri, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Likud liderliğindeki sağ ve dinî partiler blokunun beklenenden daha iyi bir performans gösterdiğine işaret ediyor. Bununla birlikte, mevcut tahminler hiçbir kampın 120 üyeli Knesset’te hükümet kurmak için gerekli 61 sandalyeye ulaşamadığını gösteriyor. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderlik ettiği muhalefet bloku ise Netanyahu’yu geriletmiş görünse de, hükümeti tek başına kurabilecek bir çoğunluk oluşturamamış durumda. Arap partilerinin oylarını ve sandalye sayılarını arttırması da bu bağlamda koalisyon aritmetiğinin merkezine yerleşiyor. Bu nedenle, seçim gecesinin asıl sonucu şimdilik bir kazananın kesinleşmesinden çok, uzun ve karmaşık bir hükümet kurma sürecinin başlamasıdır.

Sandık Çıkış Anketlerinden Sabah Sayımına

İsrail televizyonlarının sandıkların kapanmasının ardından yayımladığı çıkış anketleri, Netanyahu’nun iktidar bloku ile Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefeti birbirine yakın gösterdi. Kanal 11 ve Kanal 13 tahminlerinde iki blok yaklaşık 51’er sandalyede görünürken, Kanal 12 Netanyahu lehine kısmi bir üstünlük gösteriyordu. Bu tahminlerin ortak noktası, hiçbir tarafın 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamamasıydı. Reuters’ın seçim gecesi değerlendirmesi de sonucu bir çıkmaz ve Netanyahu açısından siyasi gerileme ihtimali olarak nitelendirdi; ancak nihai sonucun sayım ilerledikçe değişebileceği vurgulandı.

Mevcut verilere göre seçim sonuçları (Haaretz)

28 Ekim sabahı kısmi sayım ilerledikçe Likud’un tek parti olarak öne çıktığı ve Netanyahu blokunun sandalye tahminlerinin yukarı yönlü değiştiği görüldü. Times of Israel’in canlı sayım aktarımında, güncellenen tahmin, Netanyahu blokunu 54 sandalyeye, Eisenkot liderliğindeki muhalefet blokunu ise 48 sandalyeye yerleştiriyordu; Arap partilerinin toplamı ise 18 sandalyeydi. Bu rakamlar kesinleşmiş sonuçlar değil, sayım sürerken değişebilecek ara tahminlerdir. Farklı yayın kuruluşlarının hesaplama yöntemleri ve sayılmış oy oranları da farklı anlık tablolar üretebildiğinden, tek bir sandalye tahminini nihai sonuç gibi okumamak gerekir. Ama yine de, Netanyahu ve blokunun beklenenden daha iyi performans gösterdiği kesin.

BBC'ye göre partilerin sandalye sayıları

Partilere sandalye bakımından baktığımızda; Likud'un 27 sandalye ile ilk sırada yer aldığı, anketlere göre birinci parti olması beklenen Yashar'ın ancak 20 milletvekilliği kazanabildiği, Arap partilerinden Birleşik Liste'nin 13 milletvekilliği ile üçüncü sırada yer aldığı, Naftali Bennett ve Yair Lapid ikilisinin liderliğindeki Beyachad'ın ise 11 milletvekili ile dördüncü sırada olduğu görülmektedir. Muhalefette yer alan Demokratlar Partisi ve İsrail Evimiz partileri 8'er milletvekilliği kazanırken, Netanyahu blokundaki aşırıcı partiler Birleşik Tora Yahudiliği, Şas ve Yahudi Gücü 7'şer ve Dini Siyonizm de 6 sandalye elde edecek durumdadır. Birleşik Arap Listesi (Ra'am) ise 6 milletvekilliği kazanacak gibi görünüyor. Bu durumda, Netanyahu bloku 54, muhalefet bloku ise 47 sandalye elde edecektir. Arap partileri ise rekor düzeydeki 19 milletvekilliğine ulaşabilir.

Seçimin Siyasi Anlamı: Netanyahu İçin Yenilgi mi, Direnç mi?

Seçim, Gazze'de uyguladığı politikalarla bir nefret objesine dönüşen Başbakan Binyamin Netanyahu’nun siyasi geleceğine ilişkin kesin bir hüküm vermekten çok, iktidarını sürdürme kapasitesinin hâlâ güçlü ancak kırılgan olduğunu gösteriyor. Likud’un en büyük parti olarak çıkması ve sağ-dinî partiler blokunun sabah sayımında beklenenden iyi görünmesi, yıllanmış Başbakan'ın destek tabanının tamamen dağılmadığına işaret ediyor. Öte yandan, bu performansın parlamentoda çoğunluğa dönüşmemesi, Netanyahu’nun alışılagelmiş koalisyon ortaklarıyla hükümet kurmasını zorlaştırıyor.

Netanyahu direniyor, Eisenkot zorluyor...

Netanyahu, seçim gecesi güçlü ve sağcı bir ulusal hükümet kurma çağrısı yaptı; Arap partilerinin desteğine dayanan bir hükümete karşı olduğunu belirtti. Eisenkot ise, seçmenin değişim istediğini savunarak Netanyahu’nun görevden ayrılması gerektiği mesajını verdi. Bu iki söylem, yalnızca sandalye hesabını değil, muhtemel koalisyonun siyasi meşruiyeti ve ortakları konusunda da keskin bir ayrışma olduğunu gösteriyor.

Arap Partilerinin Yükselişi

Seçimin en önemli sonuçlarından biri, Arap seçmenlerin temsilini arttırma ihtimalidir. Çıkış anketleri ve ilk tahminler, Birleşik Liste ile Ra’am’ın toplamda 19 sandalye elde edebileceğini düşündürüyor; önceki Knesset’te bu iki partinin toplam temsili çok daha düşüktü. Kesin sandalye dağılımı henüz belli olmasa da, bu artış, Arap partilerini parlamentodaki güç dengesini belirleyen aktörler arasına taşıyabilir.

Bununla birlikte, sayısal güç otomatik olarak hükümete katılım anlamına gelmez. Netanyahu, Arap partilerinin desteğine dayanan bir hükümete karşı çıkarken, Eisenkot da kampanyası boyunca bu partilerle resmî bir koalisyon kurma konusunda sınırlayıcı bir siyasi çizgi çizdi. Dolayısıyla, muhalefetin çoğunluğa ulaşabilmesi hâlinde dahi dışarıdan destek, güvenoyu ve bütçe oylamalarında iş birliği gibi daha esnek modeller gündeme gelebilir. Bu seçenekler siyasi açıdan hassas ve istikrarsız olabileceği için de görüşmelerin uzaması muhtemeldir.

Seçmenin Gündemi: Güvenlik, Savaşlar ve 7 Ekim’in Mirası

Bu seçim, Hamas öncülüğündeki 7 Ekim 2023 saldırısından ve ardından Gazze, Lübnan ve İran’la bağlantılı savaşlardan sonra yapılan ilk genel seçim olması nedeniyle özel bir önem taşıyor. Netanyahu’nun liderliği; saldırının önlenememesi, savaşların yönetimi, rehineler, güvenlik politikası ve ülkenin uluslararası konumu üzerinden değerlendirildi. Buna karşılık, hükümet yanlısı seçmenler güvenlik tehditleri ve askerî başarı vurgusunu öne çıkardı.

Katılım oranının yüzde 77’nin üzerine çıktığına ilişkin açıklamalar, seçimin toplum tarafından yüksek önem atfedilen bir siyasi sınav olarak görüldüğünü gösteriyor. Reuters ve diğer haber kuruluşları, katılımın 20 yılı aşkın sürenin en yüksek düzeylerine ulaştığını bildirdi. Yüksek katılım tek başına hangi kampın kazandığını açıklamaz; ancak seçmenin mevcut siyasi yönetime ilişkin değerlendirmesinin ve güvenlik gündeminin güçlü bir mobilizasyon yarattığını düşündürür.

Olası Senaryolar

Senaryo A / Netanyahu’nun sağ ve dinî partilerle çoğunluk arayışı: Kısmi sayım Netanyahu blokunu önde gösterse de, 61 sandalyeye ulaşmak için ek desteğe ihtiyaç olduğu anlaşılıyor. Sağ ve dinî partilerle müzakereler ilk seçenek olacaktır. Ancak blok içindeki talepler ve küçük partilerin pazarlık gücü, hükümet programı üzerinde anlaşmayı zorlaştırabilir.

Senaryo B / Eisenkot’un alternatif hükümet kurma girişimi: Eisenkot, Netanyahu karşıtı partileri bir arada tutabilirse Cumhurbaşkanı'ndan hükümeti kurma görevini almayı hedefleyebilir. Bunun için yalnızca sandalye toplamı değil, farklı ideolojik çizgilerdeki ortakların güvenoyu ve hükümet programı üzerinde uzlaşması gerekir. Arap partilerinin dışarıdan desteği bu senaryoda belirleyici olabilir; ancak bu destek siyasi açıdan tartışmalı ve kırılgan olacaktır.

Senaryo C / Birlik hükümeti veya azınlık hükümeti: Siyasi çıkmazın derinleşmesi hâlinde, geniş tabanlı bir birlik hükümeti ya da dışarıdan destekle çalışan bir azınlık hükümeti gündeme gelebilir. Bununla birlikte, kampanyanın Netanyahu’nun görevde kalıp kalmaması ekseninde yürütülmesi, birlik hükümetini her iki tarafta da maliyetli bir tercih hâline getiriyor.

Senaryo D / Hükümet kurulamaması ve yeniden seçim: Hiçbir adayın sürdürülebilir bir çoğunluk oluşturamaması durumunda yeniden seçim gündeme gelebilir. İsrail’in yakın geçmişindeki tekrarlanan seçimler, bu olasılığın yalnızca teorik olmadığını hatırlatıyor. Ancak 28 Ekim sabahı itibarıyla yeniden seçime gidileceğini söylemek için erken; önce resmî sayımın tamamlanması ve koalisyon görüşmelerinin sonucu görülmeli.

Olası Sonuçlar

Hükümet kurma sürecinin uzaması, İsrail’in Gazze, Lübnan, İran ve ABD ile ilişkilerinde karar alma süreçlerini etkileyebilir. Netanyahu’nun görevde kalması, güvenlik ve askerî baskı odaklı yaklaşımın devamı ihtimalini güçlendirebilir; ancak koalisyon ortaklarının talepleri bu çizginin daha da sertleşmesine de daha pragmatik pazarlıklara yönelmesine de yol açabilir. Eisenkot liderliğinde bir hükümet kurulması ise, yönetim tarzı, ulusal birlik söylemi ve Netanyahu döneminin siyasi sorumluluklarının ele alınışı bakımından değişim beklentisi yaratabilir. Bununla birlikte, lider değişikliğinin tek başına Gazze politikası, Filistin meselesi veya İran’a yaklaşımda köklü bir dönüşüm sağlayacağı varsayılmamalıdır.

Washington’ın tutumu da bu bağlamda dikkatle izlenmelidir. ABD Başkanı Donald Trump’ın Netanyahu’nun performansına ilişkin olumlu değerlendirmeleri haberleştirildi; ancak seçim sonucunun ABD-İsrail ilişkilerinde ne ölçüde değişim yaratacağı, kurulacak hükümetin bileşimine ve bölgesel gelişmelere bağlı olacaktır. ABD'deki ara seçimde güç kaybetmesi beklenen Trump'ın desteği, olası bir yenilenen seçimde ne kadar etkili olur bu da büyük bir muammadır. 

Sonuç

28 Ekim 2026 sabahı itibarıyla İsrail seçimlerinin en doğru tanımı, kesin bir iktidar değişimi ya da Netanyahu’nun açık zaferinden ziyade, çoğunluğun oluşmadığı ve koalisyon pazarlıklarının belirleyici olacağı bir siyasi çıkmazdır. Çıkış anketlerinde muhalefetin yakaladığı ilk avantaj, kısmi sayım ilerledikçe Netanyahu blokunun lehine daralmış veya tersine dönmüş görünmektedir. Buna rağmen, 61 sandalyelik eşik aşılamamıştır. Arap partilerinin temsilindeki ciddi artış, koalisyon kurma sürecinin merkezinde yer alacaktır.

Sonsöz, kesin sonuçlar açıklanana kadar sandalye projeksiyonları ve yorumlar ihtiyatla yapılmalı; siyasi değerlendirme, oy sayımı ve hükümet kurma sürecinin birbirinden farklı aşamalar olduğu gerçeğine dayandırılmalıdır. Ancak şu an için Netanyahu'nun direncinin yüksek olmasının olası bir yinelenen seçimde yeniden sağ/aşırı sağ blokunun iktidara gelebileceğini düşündürtmektedir. Bu da, İsrail siyasetinde güvenlikçi bakış açısının büyük gücünü yansıtmaktadır.

Prof. Dr. Ozan ÖRMECİ

KAYNAKÇA

Gönderen zaman:

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)