PROF. DR. ÖRMECİ: “DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR SÖYLEMİ BUGÜN DAHA İYİ ANLAŞILIYOR”
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ozan Örmeci, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzun yıllardır dile getirdiği “Dünya beşten büyüktür” söyleminin, son yıllarda yaşanan küresel krizler, savaşlar ve güç mücadeleleriyle şimdi daha iyi anlaşıldığını söyledi.
WOTJU (Dünya Türk Yazarlar Birliği) ile TİNGADER (Tüm İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği) tarafından düzenlenen online konferansta, “ABD’nin Maduro Operasyonu: Venezuela’da Yeni Dönem” ele alındı. Programın oturum yöneticiliğini gazeteci-yazar Müslüm Aktürk üstlenirken, konferansın konuğu Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ozan Örmeci oldu.
AMERİKAN DIŞ POLİTİKASINDA REALİST DÖNÜŞÜMÜN GÖSTERGESİ
Prof. Dr. Ozan Örmeci, ABD’nin görevdeki bir devlet başkanını egemen bir ülkenin başkentinden saatler içinde alarak ABD topraklarına götürmesi ve bir suçlu gibi yargı sürecine tâbi tutmasının, Amerikan dış politikasında uzun süredir tartışılan realist dönüşümün askerî ve teknolojik güçle pekiştirildiğini açıkça gösterdiğini ifade etti. Bu tür müdahalelerin yalnızca Venezuela özelinde değil, küresel sistem açısından da önemli sonuçlar doğurduğunu belirten Örmeci, büyük güçlerin uluslararası hukuku zaman zaman göz ardı eden uygulamalarına dikkat çekti.
“BÜYÜK GÜÇLER ULUSLARARASI HUKUKU İHLAL EDİYOR”
Kırım’ın 2014 yılında Ukrayna’dan koparılması örneğini hatırlatan Prof. Dr. Örmeci, Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan devletlerin egemenliği ilkesine rağmen, büyük güçlerin çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini vurguladı. ABD’nin de tarih boyunca birçok ülkede, devletlerin egemenliklerini hiçe sayan girişimlerde bulunduğunu belirtti.
Bu noktada Türkiye’nin Kıbrıs meselesinde sıklıkla eleştirilmesine de değinen Örmeci, “Kıbrıs’ta fiili bir barış ortamı var. Karşılıklı geçişler serbest, sivillerin günlük hayatı zarar görmüyor. Buna rağmen tüm dikkat Türkiye’nin Kıbrıs’taki varlığına yoğunlaşıyor.” dedi.
“TÜRKİYE ULUSLARARASI HUKUKLA UYUMLU HAREKET EDİYOR”
Prof. Dr. Örmeci, Türkiye’nin resmi söyleminin Birleşmiş Milletler sistemini yıkmak değil, reforme etmek olduğunu vurgulayarak, “Türkiye, orta ve küçük devletlerin de söz sahibi olduğu daha adil bir uluslararası düzeni savunuyor. Kıbrıs konusunda ise Türkiye’nin uluslararası hukuk açısından haklı bir zeminde olduğu kanaatindeyiz.” ifadelerini kullandı.
ÇİN FAKTÖRÜ VE ABD’NİN KÜRESEL STRATEJİSİ
Programda Çin’in küresel yükselişi de geniş yer buldu. Prof. Dr. Örmeci, Çin’in henüz askerî anlamda değil ancak ekonomik açıdan son derece iddialı ve başarılı bir güç hâline geldiğini, bunun da ABD’yi ciddi biçimde rahatsız ettiğini söyledi. ABD’nin son yıllardaki birçok hamlesinin Çin’i çevrelemeye ve küresel etkisini sınırlamaya yönelik olduğunu belirten Örmeci, Hindistan’ın da yakın gelecekte önemli bir küresel güç olacağını ifade etti. Prof. Dr. Örmeci, ABD’nin Batı Yarımküre’de kendi üstünlüğünü yeniden tesis etme hedefinin Venezuela müdahalesiyle doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekti.
VENEZUELA: İDEOLOJİK MERKEZ VE ENERJİ DEVİ
Venezuela’nın uzun yıllar Küba ile birlikte Latin Amerika solunun ideolojik merkezlerinden biri olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Örmeci, Maduro yönetiminin özellikle 2019’dan itibaren ekonomik sorunlar nedeniyle zor bir sürece girdiğini söyledi. Venezuela’nın dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip ülkesi olduğuna dikkat çeken Örmeci, yaklaşık 303 milyar varillik rezervle dünya petrolünün yüzde 17-18’ine sahip olan bu ülkenin küresel enerji denkleminde hayati bir rol oynadığını vurguladı. Venezuela’nın petrolü Küba’ya neredeyse ücretsiz verdiğini belirten Örmeci, Çin’e satmasının da uluslararası dengeler açısından önemli bir detay olduğuna işaret etti.
“MÜDAHALE SADECE SİYASİ DEĞİL, EKONOMİK”
Prof. Dr. Örmeci, Venezuela müdahalesinin yalnızca bir rejim değişikliği girişimi olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, bunun aynı zamanda küresel enerji piyasaları açısından büyük anlam taşıdığını söyledi. “Lider değişti ama rejim aynı” söyleminin, önümüzdeki dönemde petrol yatırımları ve ekonomik çıkarlar doğrultusunda değişebileceğini ifade etti.
OPERASYONUN BOYUTU VE SONUÇLARI
Programda, Maduro’ya yönelik operasyonun askerî boyutu da ele alındı. Prof. Dr. Örmeci’nin aktardığına göre, operasyon sırasında yaklaşık 100 kişi hayatını kaybetti; bunların 30-35’inin Kübalı olduğu ifade edildi. Kübalıların seçilmesinin sebebinin ise rejime olan fanatik bağlılıkları olduğu belirtildi. Venezuela’da sivillerin de hayatını kaybettiği bu operasyonun askerî açıdan başarılı olduğunu söyleyen Örmeci, devlet başkanının eşiyle birlikte yatak odasından alınmasının modern savaş ve istihbarat yöntemlerinin geldiği noktayı gösterdiğini vurguladı.
LİBERAL DEĞERLERİN VE ABD HEGEMONYASININ GERİLEYİŞİ
Programın son bölümünde, Prof. Dr. Ozan Örmeci, Sovyetler Birliği’nin çöküşü sonrası oluşan tek kutuplu dünya düzeninin artık sürdürülemez hâle geldiğini ifade etti. ABD’nin temsil ettiği liberal-demokratik değerlerin küresel meşruiyetini kaybetmeye başladığını, askerî müdahalelerin artık bu değerler üzerinden kolayca meşrulaştırılamadığını söyledi. Venezuela müdahalesinin Monroe Doktrini’nin modern bir yorumu olarak değerlendirilebileceğini belirten Örmeci, ABD’nin Amerika kıtasındaki nüfuzunu yeniden tahkim etme çabasının açıkça görüldüğünü dile getirdi.
“DIŞ TEHDİTLERE KARŞI İÇTE KENETLENME ŞART”
Programın değerlendirme bölümünde Prof. Dr. Ozan Örmeci, küresel ölçekte artan jeopolitik riskler karşısında ülkelerin yalnızca dış politikada değil, iç siyasal dengelerde de daha dikkatli olması gerektiğine vurgu yaptı. Örmeci, dış tehditlerin arttığı dönemlerde iç siyasi gerilimlerin ülkelere zarar verdiğini belirterek, muhalefetin özellikle seçim dönemleri dışında toplumu gerecek söylemlerden uzak durmasının önemine dikkat çekti. Türkiye’nin bulunduğu coğrafya itibarıyla sürekli risklerle karşı karşıya olduğuna işaret eden Örmeci, bu süreçlerde toplumsal birlik ve siyasi sağduyunun hayati rol oynadığını ifade etti.
“DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR SÖYLEMİ BUGÜN DAHA İYİ ANLAŞILIYOR”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzun yıllardır dile getirdiği “Dünya beşten büyüktür” söylemine de değinen Prof. Dr. Örmeci, son yıllarda yaşanan küresel krizler, savaşlar ve güç mücadeleleriyle bu yaklaşımın daha iyi anlaşıldığını söyledi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yapısının adaletsizliğine dikkat çeken Örmeci, bu söylemin yalnızca retorik bir çıkış değil, küresel sistemin reformuna yönelik stratejik bir vizyon olduğunu ifade ederek, “Bu yaklaşımın bir gün mutlaka somut bir karşılık bulacağını düşünüyorum” dedi.
NATO TARTIŞMASI: “MEVCUT YAPI SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL”
Programda NATO’nun geleceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Prof. Dr. Örmeci, mevcut uluslararası konjonktürde ittifakın ciddi bir sınavdan geçtiğini söyledi. NATO’nun kuruluş felsefesi ile günümüzde izlediği politikalar arasında önemli farklar oluştuğunu belirten Örmeci, ittifakın bu haliyle uzun vadede ayakta kalmasının zor olabileceğini dile getirdi. Küresel güç dengelerinin hızla değiştiğini de vurgulayan Örmeci, önümüzdeki yıllarda uluslararası sistemde yeni güvenlik yapılanmalarının ve ittifak arayışlarının gündeme gelebileceğini ifade etti.
Haber: Hasan BUDAK
Kaynak: İlk Havadis
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder