Giriş
Şimdilerde Daniel Craig’in ardından kimin yeni aktörü olacağı popüler medyada sıklıkla tartışılan 007 James Bond karakteri -ki yeni adaylar Aaron Taylor-Johnson, Harris Dickinson, Henry Cavill, Jacob Elordi, Callum Turner (favori adaylardandır), Tom Holland, Theo James, Jonathan Bailey, Jack Lowden, James Norton ve Tom Francis olarak sıralanmaktadır[1]-, kuşkusuz bugüne kadar yaratılmış en başarılı ve şöhretli kurgusal karakterlerden biridir. Bu yazıda, Bond karakteri enine boyuna işlenecek ve bunun Birleşik Krallık dış politikasıyla bağlantısı kurulmaya çalışılacaktır.
MGM’in efsanevi serisi James Bond
1. Bond Karakterinin Hikâyesi
James Bond, sinemaseverlerin çok iyi bildiği ve 2022’de MGM firmasını Amazon’un satın almasıyla MGM Amazon adlı şirketin telif haklarına sahip olduğu 25 filmlik efsanevi bir sinema filmi serisidir. Seride, ilk James Bond karakterini İskoç aktör Sean Connery canlandırmış ve MGM’e bağlı yapım şirketlerince çekilen 6 filmde[2] bu rolü üstlenmiştir. Connery’nin Bondluk döneminde 1969’da Avustralyalı aktör George Lazenby, Kraliçe’nin Hizmetinde (1969) filmiyle[3] bu rolü bir kez üstlenmiştir. Connery sonrasında rolü üstlenen ve çok zor bir işe girişen İngiliz aktör Roger Moore, tam 7 filmde[4] James Bond rolü oynayarak bunu en çok yapan aktör olmayı başarmıştır. Moore’un ardından İngiliz aktör Timothy Dalton, iki filmde bu rolü üstlenerek 1980’lerin ikinci yarısının James Bond’u olmuştur.[5] 1990’larda ve 2000’lerin başında İrlandalı asıllı aktör Pierce Brosnan bu rolü üstlenirken, tam 4 filmde[6] James Bond’a hayat vermiştir. Brosnan’dan sonra ise İngiliz aktör Daniel Craig bu zor işi üstlenmiş ve tam 5 filmde[7] James Bond’u başarıyla canlandırmıştır.
James Bond karakteri, İngiliz yazar, gazeteci, asker ve istihbarat görevlisi Ian Fleming’in yazdığı romanlara ve kısa hikâyelere dayalı olarak oluşturulmuş kurgusal bir karakterdir.[8] İkinci Dünya Savaşı sırasında Kraliyet Donanması Deniz İstihbarat bölümünde çalışan Fleming, 1953 yılında yayımladığı Casino Royale romanı ile başlayarak, toplamda 12 roman ve 2 öykü derlemesinden oluşan efsanevi seriyi yazmıştır.[9] Fleming’in yazdığı roman ve öykülerin tamamı sinemaya aktarılmış olup, son yıllarda artık bunların güncellenmiş yeni versiyonları ya da serinin ruhuna ve güncel koşullara uygun şekilde yeniden yazılan yeni senaryolar gösterilmektedir.
Ian Fleming
Fleming, bu karakteri yaratırken, hem kendi başından geçen gerçek olaylar ve kişilerden esinlenmiş, hem de kendisinin olamadığı ölçüde - güçlü, centilmen, çapkın ve olağanüstü karizmatik bir karakter yaratarak, İngilizlere ve Birleşik Krallık halklarına asla unutulmayacak bir kahraman figürü armağan etmek istemiştir. Nitekim Bond karakteri, Birleşik Krallık’ın “üzerinde güneş batmayan” Britanya İmparatorluğu’nu dekolonizasyon sürecinde kaybettiği talihsiz dönemde İngiliz devletinin yüceliğini ayakta tutan önemli bir moral unsuru olarak İngilizlerce çok sevilmiştir. Bu anlamda, James Bond, Politik Psikoloji uzmanlarının "İmparatorluk yası" dediği sürecin Birleşik Krallık'ta görece pozitif biçimde atlatılmasına yardımcı olmuştur. Ama karakterin asıl başarısı, İngilizler dışında birçok farklı ülke ve millet tarafından da benimsenmiş olmasıdır.
Ian Fleming’in Bond karakterini yaratırken esinlendiği kişilerin şunlar olduğu düşünülmektedir:
Dusko Popov
Dusko Popov: Sırp asıllı çifte ajan, Bond’un karizmatik, çapkın, kumarbaz ve tehlikeli yaşam tarzının en büyük ilham kaynağıydı.[10]
Wilfred 'Biffy' Dunderdale: Fleming’in yakın arkadaşı ve MI6 ajanıdır. Fleming, Bond’un özelliklerini oluştururken Dunderdale’in 1920’lerdeki casusluk maceralarından esinlendiğini doğrulamıştır.[11]
Patrick Dalzel-Job: Fleming'’n komando birliklerinde görev yapan ve emirlere itaatsizlik etme pahasına kendi bildiğini okuyan, gözü pek bir deniz subayıydı.[12]
William Samuel Stephenson: İngiliz İstihbaratı’nın Amerika’daki operasyonlarını yöneten ve müttefikleri Hitler’e karşı savaşa girmeleri için örgütleyen Kanadalı casus lideriydi. Dövüş kabiliyeti, dünyayı kurtarmaya soyunan kahramanlığı, çekici kişiliği ve Martini hayranlığıyla, Stephenson, James Bond’u gerçekten andırsa da, memleketi sayılan Kanada’nın Winnipeg bölgesinde bile kendisini fazla tanıyan yoktur.[13]
Birds of the West Indies
Karakterin isminin hikâyesi ise şöyledir; Ian Fleming, karakterine basit, erkeksi ve sıradan bir isim arıyordu. Karakterin adını, Karayip kuşları üzerine yazdığı Birds of the West Indies kitabının yazarı olan Amerikalı kuş bilimci James Bond’dan aldı. Fleming, Bond’un fiziksel görünüşünü tasarlarken ise ünlü Amerikalı piyanist ve oyuncu Hoagy Carmichael’dan ilham almıştır.[14]
Hoagy Carmichael
Ian Fleming tarafından yaratılan kurgusal İngiliz ajanı James Bond (kod ismiyle 007), sarsılmaz cesareti, kusursuz centilmenliği, ileri teknoloji ekipmanlara düşkünlüğü ve ölümcül dövüş yetenekleriyle bilinen ikonik bir karakterdir.
James Bond’un öne çıkan temel bazı özellikleri şunlardır:
İngiliz Gizli Servisi Ajanı (MI6) olmak: “00” (çift sıfır) ön eki, kendisine devlet tarafından “öldürme yetkisi” (licence to kill) verildiğini gösterir. Ancak Bond, bunu hükümetinin belirlediği sınırlar ve koşullar altında, kişisel hiçbir menfaat gütmeden yapmaktadır.
Karizma ve Centilmenlik: James Bond karakteri, kusursuz smokinleri ve lüks takım elbiseleriyle dikkat çeker. Görgü kurallarına tam anlamıyla hâkim, inanılmaz derecede kültürlü, çok dil bilen ve etkileyici (karizmatik) bir kişiliğe sahiptir.
Dövüş ve Hayatta Kalma Becerisi: James Bond karakteri, fiziksel olarak fit ve en üst seviyededir. Silah kullanma, yakın dövüş ve her türlü aracı hızlı kullanma konularında olağanüstü yeteneklidir.
Korkusuz ve Soğukkanlı: James Bond, en tehlikeli durumlarda bile panik yapmaz, espri anlayışını korur ve zekâsıyla krizleri yönetir. Bu, İngiliz soğukkanlılığını yansıtan önemli bir artısıdır.
Teknoloji ve Silah Tutkusu: Gelişmiş laboratuvarlarda üretilen en son teknoloji aletleri (gadgetları) kullanmakta ustadır ve özel yapım lüks otomobiller (örneğin Aston Martin) onun vazgeçilmezidir. Bu silahları yapan bölüme ve bölümün başındaki kişiye ise Q ismi verilir. Q, “Quartermaster” (levazım subayı) kelimesini temsil eder. Bu rolüyle uzun yıllar İngiliz aktör Desmond Llewelyn (1963-1999) ikonik performansıyla hafızalara kazınmıştır
Yaşam Tarzı: Bond, kumar oynamayı, şık restoranları ve lüks saatleri sever. Favori içkisi Vesper Martini’yi “Çalkalanmış, karıştırılmamış” (shaken not stirred) olarak tercih eder.
Çapkınlık: Etkileyici dış görünüşü sayesinde kadınlar üzerinde güçlü bir cazibeye sahiptir. Bond, istediği her kadını elde eder ve genelde onlarla kısa süreli ilişkilere girer.
Kısa Süreli Evlilik: Bond, Avrupalı bir suç örgütü lideri olan Marc-Ange Draco’nun kızı Theresa veya Tracy Draco-Bond’la -ki 1969 yapımı Kraliçe’nin Hizmetinde (On Her Majesty’s Secret Service) filminde bu karaktere Diana Rigg can vermiştir- kısa süreli bir evlilik yapmış, ama evlendiklerinin ertesinde balayı tatiline çıktıklarına uğradığı suikast sonucu karısını kaybetmiştir. Bond, bir filmde -For Your Eyes Only (Yalnız Gözlerin İçin – 1981[15] karısının mezarını ziyarete de gider.
Seküler Yaşam Biçimi: Dindar bir hayatı olmayan James Bond, buna karşın Hıristiyan köklerden gelmektedir. İskoçyalı bir baba (Andrew Bond) ve İsviçreli bir annenin (Monique Delacroix) oğlu olan James Bond, Katolik veya Protestan olabilir. Bond, ailesini trajik bir dağ kazasında kaybettikten sonra teyzesi tarafından yetiştirilmiş ve eğitimini Eton Koleji ve Fettes Koleji’nde tamamlamıştır. İkinci Dünya Savaşı sırasında Kraliyet Donanması’nda komutanlık yapan Bond, askeri hizmetinin ardından İngiliz dış istihbarat servisi MI6’e katılmış ve düşman öldürme yetkisi (lisansı) anlamına gelen “00” (çift sıfır) kodunu alan ilk ajanlardan biri olmuştur.
2. James Bond ve İngiliz Dış Politikası
James Bond karakteri ve filmleri, İngiliz dış siyaseti, politikası ve güvenlik algısını perçinleyen ve yansıtan çok önemli klasik yapımlardır. Filmlerin Kral III. Charles[16] ve annesi Kraliçe II. Elizabeth[17] başta olmak üzere İngiliz siyasal elitlerince çok sevildiği bilinmektedir. Bond, serideki bir filmde (For Your Eyes Only/Yalnız Gözlerin İçin – 1981) dönemin İngiliz Başbakanı Margaret Thatcher’la telefonda konuşurken de resmedilmiştir.[18]
Bu anlamda, James Bond roman ve film serisindeki siyasal yaklaşım ve özellikle de düşman (hasım) algısı, İngilizlerin dünya görüşünü de ciddi anlamda yansıtmakta ve yeniden üretmektedir. Nitekim çıkışı itibariyle bir Soğuk Savaş dönemi ürünü olan Bond, öncelikle SSCB, komünist tetikçiler ve SPECTRE (Special Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge, and Extortion/Karşı İstihbarat, Terörizm, İntikam ve Gasp için Özel Yürütme) adlı bir uluslararası suç şebekesiyle mücadele etmektedir. Ancak yıllar içinde dünya değişince, Bond’un düşmanları da çeşitlenmiş ve farklılaşmıştır.
Filmlere göre Bond’un en önemli düşmanlarının listesi şöyledir:
2.1. Sean Connery Dönemi
Dr. No (1962): Dr. Julius No: Spearhead Operasyonu’nu sabote etmeye çalışan SPECTRE ajanı ve Çinli bir anne ve Alman misyoner bir babanın çocuğu olarak, bir radrasyon kazasında kollarını kaybetmiş, çok zeki ve hırslı bir nükleer fizikçidir. Batılı hükümetler tarafından bilimsel çalışmaları desteklenmediği için SPECTRE’a katılmıştır. Siyasi bir misyonu olmasa da, Çin asıllı olması önemli bir detaydır. Ian Fleming, bu karakteri bir diğer kurgusal karakter olan Çinli suç dehası karakteri Fu Mançu’dan esinlenerek tasarlamıştır.[19]
Rusya’dan Sevgilerle (1963): Ernst Stavro Blofeld: Dünyayı ele geçirmek isteyen SPECTRE örgütü lideri, Polonyalı bir baba ve Yunan bir annenin çocuğu olan acımasız ve soyluluk peşindeki zengin bir iş insanıdır. Ian Fleming, bu karakteri yaratırken Osmanlı doğumlu Yunan silah kaçakçısı Basil Zaharoff’tan esinlenmiştir.[20]
Rosa Klebb: Sovyetler Birliği’nin gizli servisi SMERSH’in eski operasyon ve infaz müdürü, acımasız bir ajandır. SPECTRE tarafından devşirilir.
Goldfinger (1964): Auric Goldfinger: Altın kaçakçılığı yapan çok zengin ve Letonya asıllı Britanyalı kötü bir iş insanıdır. Fleming, bu karakteri Macaristan doğumlu İngiliz mimar ve mobilya tasarımcısı Erno Goldfinger’dan esinlenerek yaratmıştır.[21]
Yıldırım Harekatı (1965): Emilio Largo: SPECTRE örgütünün 2 numarası olan İtalyan bir aristokrat ve gangsterdir.
İnsan İki Kere Yaşar (1967): Ernst Stavro Blofeld
Ölümsüz Elmaslar (1971): Ernst Stavro Blofeld
2.2. George Lazenby Dönemi
Kraliçenin Hizmetinde (1969): Ernst Stavro Blofeld
2.3. Roger Moore Dönemi
Yaşa ve Öl (1973): Dr. Kananga (Mr. Big): Karayip adasındaki hayali bir devlet olan San Monique’in otoriter Başbakanı ve gizli bir uyuşturucu kaçakçısıdır. “Mr. Big” adıyla ABD’de faaliyet göstermekte ve Afrikalı Amerikalıları İngiltere karşıtı ve yasa dışı işlere sürüklemektedir.
Altın Tabancalı Adam (1974): Francisco Scaramanga: Katalan kökenli İspanyol bir kiralık katildir. İşlediği cinayetler için 1 milyon dolar almaktadır. Altın kaplama bir silahı vardır. Bir sirkte yılan terbiyecisi olan bir annenin ve Kübalı bir sirk müdürünün çocuğu olarak gezgin bir ortamda büyümüştür.
Beni Seven Casus (1977): Karl Stromberg: İnsan medeniyetini nükleer bir savaşla yok edip, okyanusun dibinde yeni bir ütopik deniz altı medeniyeti kurmayı hedefleyen İsveçli megaloman bir sanayicidir.
Ay Harekatı (1979): Hugo Drax: İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi SS istihbaratında görev yapmış, savaşta yüzü yara almış ve İngiliz kahramanı gibi davranarak herkesi kandırmış Alman asıllı bir İngiliz girişimcidir. Sonradan Drax Industries’i kurup çok zengin olmuştur. Drax, dünyayı kendi seçtiği genetik olarak kusursuz bir ırkla yeniden kurmak için insanlığı yok etmeyi planlayan megaloman bir uzay sanayicisidir.
Yalnız Gözlerin İçin (1981): Aris Kristatos: İlk başta saygın bir Yunan iş insanı ve İngiliz istihbaratına (MI6) çalışan bir figür gibi görünür. Ancak gerçekte bir KGB ajanı ve uluslararası bir eroin kaçakçısıdır. Sovyetler Birliği adına çalışarak, batık bir İngiliz casus gemisindeki şifreleme cihazı olan ATAC’I ele geçirmek ve rakibi Milos Columbo’yu saf dışı bırakmak istemiştir.
Ahtapot (1983): Kamal Khan: Hindistan’da sürgündeki zarif ama acımasız bir Afgan prensi olan Kamal Khan, Sovyet Generali Orlov ile iş birliği yaparak Batı Avrupa’da nükleer bir felaket başlatmaya çalışır. Zengin bir mirasa ve şatafatlı bir yaşama sahip olan Khan, sahte para basımı, mücevher kaçakçılığı (özellikle Fabergé yumurtaları) ve yasa dışı müzayedelerle uğraşır.
Ölüme Bakış (1985): Max Zorin: Nazi Almanyası’nda fetüsler üzerinde üstün zekalı “dahi çocuklar” yaratmak için yapılan genetik deneylerin bir sonucudur. Bu durum, ona dahi seviyesinde bir zeka ve psikopatlık kazandırmıştır. Karizmatik, zeki ancak dengesiz ve acımasız bir eski KGB ajanı ve sanayicidir. Dünya mikroçip pazarını tekeline alabilmek için ABD’deki Silikon Vadisi’ni büyük bir depremle yok etmeyi planlamıştır.
2.4. Timothy Dalton Dönemi
Gün Işığında Suikast (1987): General Georgi Koskov: Soğuk Savaş dönemini kendi çıkarları için kullanan, hilekâr, zeki ve narsist bir Sovyet generalidir. Sovyetler Birliği ile Batı arasındaki ilişkileri sabote etmek ve zimmetine geçirdiği devlet fonlarını aklamak amacıyla yasadışı silah ticareti yapmaktadır. Güya Batı’ya iltica etmiş gibi davranarak kendi suikast programını meşru göstermeye çalışmıştır. Amerikalı silah tüccarı Brad Whitaker ile gizli bir ortaklık kurar.
Brad Whitaker: Askeri tarihe hayranlık duyan Amerikalı bir karaborsa silah tüccarıdır.
Öldürme Yetkisi (1989): Franz Sanchez: . Kurgusal Latin Amerika ülkesi Isthmus’u yöneten, acımasız ve son derece güçlü bir uyuşturucu baronu ve suç kartelinin lideridir. Paradan ziyade sadakate aşırı derecede değer veren, ancak sadakatsizliği affetmeyen oldukça tehlikeli ve zeki bir liderdir. Omzunda taşıdığı bir iguanası vardır. Bu karakter yaratılırken, dönemin popüler uyuşturucu figürleri Pablo Escobar ve Panama diktatörü Manuel Noriega’dan esinlenilmiştir.[22]
2.5. Pierce Brosnan Dönemi
Altın Göz (1995): Alec Trevelyan (Janus): James Bond’un yakın arkadaşı ve meslektaşıyken sonradan baş düşmanı olan kurgusal bir ajandır. MI6’in ultra gizli “Çift Sıfır” (Double-O) biriminin en başarılı ajanlarındandır. James Bond’un yakın dostudur. Ailesinin İngiliz ordusu tarafından Sovyetlere teslim edilmesinin intikamını almak için gizlice düşman tarafına geçmiştir. İlk görevleri sırasında ölümünü ustaca sahneleyerek ortadan kaybolmuş, yıllar sonra “Janus” adında bir Rus suç örgütünün lideri olarak Bond’un karşısına çıkmıştır.
Yarın Asla Ölmez (1997): Elliot Carver: Carver Media Group Network’ün (CMGN) CEO’su olarak medya imparatorluğunu yöneten megalomanyak bir medya patronudur. Hong Kong’da yetimhanede büyümüş, Alman ve İngiliz asıllı olduğu bilinen çok hırslı bir iş insanıdır. Rupert Murdoch ve William Randolph Hearst gibi gerçek figürlerden esinlenen bu karakter, olayları yönlendirerek kendi haberlerini yaratması ve bu yolla küresel yayın tekelini ele geçirme hırsıyla tanınır. Amacı, Çin ile Birleşik Krallık arasında Üçüncü Dünya Savaşı çıkararak kendi medya ağının reytinglerini zirveye taşımak ve bölgedeki yayın hakları karşılığında Çin hükümetine kendi yayınlarını kabul ettirmektir.
Dünya Yetmez (1999): Elektra King: Zengin petrol kralı Sir Robert King’in kızıdır. Yarı İskoç, yarı Azerbaycanlıdır. Başlangıçta kurban gibi görünen Elektra, babası tarafından fidyesi ödenmeyince kaçıran eski KGB ajanı Renard ile gizli bir ittifak kurar. Amacı, ailesinin petrol boru hattının kontrolünü ele geçirmek ve MI6 ile babasından intikam almak için planlar kurar.
Renard: Eski bir KGB ajanı ve acımasız bir Rus anarşisttir. Kafasında kalan bir kurşun, onu fiziksel acıya karşı tamamen duyarsız hale getirmiştir. Bu kurşun, aynı zamanda onun hislerini (dokunma vb.) zamanla kaybetmesine ve yavaş yavaş ölmesine neden olur.
Başka Gün Öl (2002): Gustav Graves (Al-Tan-Moon): Kuzey Koreli Albay Tan-Sun Moon’un estetik ameliyatla görünümünü değiştirip İngiliz milyarder kılığına girmiş halidir. Adrenalin bağımlısı, eskrim şampiyonu ve kibirli bir iş insanıdır. Genetik terapi sayesinde uyku ihtiyacını ortadan kaldırarak kendine ayırdığı zamanı becerilerini geliştirmek için kullandı.
Zao: Kuzey Koreli acımasız bir istihbarat ajanı ve teröristtir. Bir görev sırasında James Bond tarafından elmas operasyonu engellenirken, patlayan elmas parçaları yüzüne saplanmıştır. Bu olay sonucunda yara izleriyle dolu bir yüze sahip olmuştur.
2.6. Daniel Craig Dönemi
Casino Royale (2006): Le Chiffre: Fransızca'da “rakam” veya “şifre” anlamına gelen bu isim, aynı zamanda uluslararası terör örgütlerinin fonlarını aklayan acımasız bir matematik dehası ve poker oyuncusudur. Fransa’da faaliyet gösteren Sovyet SMERSH ajanlarının baş finansörüdür. Ian Fleming, karakteri yaratırken ünlü İngiliz okültist Aleister Crowley’den esinlenmiştir.[23]
Quantum of Solace (2008): Dominic Greene: Çevreci “Greene Planet” şirketinin CEO’su olarak tanınan hayırsever bir iş insanı profili çizer. Ancak görünürdeki misyonunun arkasında, daha büyük bir suç örgütü olan SPECTRE’a bağlı gizli terör örgütü Quantum’un üst düzey yöneticisidir. Bolivya’da General Medrano adlı diktatörü destekleyerek ülkenin su kaynaklarının yönetimini ele geçirmeyi ve su tekeli kurmayı hedeflemiştir. Fransız vatandaşıdır.
Skyfall (2012): Raoul Silva: Bir zamanlar MI6’in Hong Kong’daki en başarılı ajanlarından biriydi. Ancak görevi sırasında Çin hükümetiyle yaşadığı bir krizde M tarafından feda edilince, uğradığı ihanet nedeniyle esir düşmüş, ağır işkenceler görmüş ve bu süreçte akıl sağlığı bozulmuştur. Karakter, kendisini ölüme terk ettiğine inandığı M’e karşı derin bir intikam duygusu besler. M’i ve MI6’i itibarsızlaştırmak için büyük çaplı siber saldırılar ve Londra’da terör eylemleri organize etmiştir. Bu karakter yaratılırken Julian Assenge’dan esinlenilmiştir.[24] Karakterin gerçek ismi Tiago Rodriguez olup, Portekiz veya Brezilya kökenlidir.
Spectre (2015): Ernst Stavro Blofeld
Ölmek İçin Zaman Yok (2021): Lyutsifer Safin: SPECTRE örgütüne ve eski suikastçılara karşı intikam arayışında olan, Herakles (Heracles) adlı ölümcül bir biyolojik silahın kontrolünü ele geçiren acımasız ve gizemli bir biyo-teröristtir. Ailesi geçmişte SPECTRE için zehir üreten bir grup olan Safin, örgütün lideri Ernst Stavro Blofeld’in emriyle ailesinin öldürülmesinin ardından hayatta kalan tek kişi olarak intikam yemini etmiştir. James Bond’un büyük aşkı Madeleine Swann’ın çocukluk travmasının merkezindeki isimdir ve ona karşı takıntılı bir aşk beslemiştir. Rus kökenli olan Safin, insanların kendi özgür iradeleri yerine kendilerine ne yapacaklarını söyleyecek liderler aradığına inanan nihilist bir dünya görüşüne sahiptir.
Le Chiffre-Silva-Dr. No
2.7. Bond'un İdeolojisi
Bu bağlamda, James Bond düşmanlarının analizi yapıldığında şu özellikler öne çıkmaktadır:
Mega-Hedefler ve Megalomani: Çoğu düşmanın amacı dünyayı ele geçirmek, nükleer savaş çıkarmak veya ekonomik krizler yaratarak kendi düzenlerini kurmaktır. Küçük hesaplar yapmazlar.
Üstün Zekâ ve Deha: Sadece zengin değil, aynı zamanda bilim, teknoloji veya uluslararası finans alanlarında da dahi seviyesinde kişilerdir.
Fiziksel Özellikler ve Kusurlar: Birçoğunun yüzlerinde yara izleri (örneğin Blofeld), protez bir organ (örneğin Dr. No’nun mekanik elleri) gibi ilginç fiziksel detayları vardır.
Acımasızlık ve İhanet: Kendi adamlarına veya başkalarına karşı en ufak bir merhamet duyguları yoktur. Başarısız olan yandaşlarını kendi elleriyle cezalandırırlar. Bu cezalandırmalar, genelde, köpek balıklarına veya pirana dolu bir havuza atmak gibi sadistik şekillerde olur.
İkonik Karargâhlar: Ulaşılması zor, ücra köşelerde (örneğin volkanik adalar, uzay istasyonları veya dağ tepelerinde) yüksek güvenlikli gizli sığınaklarda yaşarlar.
Özel Yardakçılar (Henchmen): Genellikle Jaws veya Oddjob gibi olağanüstü fiziksel güçlere, dövüş yeteneklerine veya ölümcül silahlara (örneğin, kesici şapka veya metal dişler) sahip, sadık ve konuşkan olmayan sağ kolları vardır.
Karmaşık Suç Örgütleri: Çoğu düşman, tek başlarına hareket etmek yerine SPECTRE gibi uluslararası ağlara sahip gizli suç veya terör örgütlerinin liderleridir.
Zenginlik: Bond filmlerinde zenginler, çoğu zaman devlet karşıtı ve kötü niyetli olarak resmedilmiştir. Bu anlamda, Bond devleti, kötü niyetli zenginler ise suç ve illegaliteyi temsil eder. Bu yönüyle Bond’un sıradan bir sağcı karakterden çıkarak, sol siyasal söylemle de birleştiği düşünülebilir.
Max Zorin-Blofeld-Oddjob
İdeolojik bir tasnif yapıldığında ise, düşmanlar şöyle sıralanabilir:
Sovyetler Birliği Bağı: Birçok kötü karakterin Sovyetler Birliği ile bağları vardır ve komünizm maskesi altında suç emellerini ulaşmak için ABD ve İngiltere karşıtı işler yapmaktadırlar.
Derin Örgütlenmeler: SPECTRE ve Quantum gibi masonik gizli örgütler, Bond’un düşmanlarının başında yer almaktadır. Bu tarz örgütler, kendi maddi amaçları için dünya savaşı çıkarmak ve devletleri birbirine düşürmek istemektedir.
Suç Örgütleri: Uyuşturucu ve diğer kaçakçılık kollarıyla ilgilenen suç figürleri ve örgütleri de Bond’un azılı düşmanlarındandır.
Teröristler: Kuzey Kore, SSCB ve Çin vb. gibi demokratik olmayan ülkelerden çıkma teröristler, Bond’un düşmanlarının başında gelmektedir.
Tekno-Faşistler: Teknolojiyi kullanarak suç işlemeye ve diğer insanları tahakküm altına almaya çalışan gruplar da Bond’un yeni nesil düşmanları arasında başta gelmektedir.
Eski MI6 Ajanları: İhanete uğradığını düşünen eski MI6 ajanları da Bond’a ve İngiltere’ye düşmanlık eden en tehlikeli oluşumlardan biridir.
Sonuç
Sonuç olarak, yıllar içerisinde olağanüstü başarısı sayesinde mitik bir karakter haline gelen James Bond serisinin romanları ve özellikle de büyük sinematografik prodüksiyonlar olan filmleri; “Dame” Shirley Bassey ve Duran Duran gibi yıldızların ürettiği muhteşem tema şarkıları; hayal gücünün sınırlarını zorlayan ve teknolojiye yön veren Bond araçları/gadgetları; hafızalarda yer etmiş açılış sahneleri ve müzikleriyle efsaneleşmiş bir sinema klasiğidir. Dahası, Bond, tam 3 filmde[25] İstanbul’a yer vererek Türk sinemaseverlerinin gönlünde de taht kurmuştur.
Efsane, yakında devam edecektir...
Prof. Dr. Ozan ÖRMECİ
DİPNOTLAR
[1] https://www.gq-magazine.co.uk/article/new-james-bond.
[2] Dr. No (1962),
Rusya’dan Sevgilerle/From Russia With Love (1963),
Altınparmak/Goldfinger (1964),
Yıldırım Harekâtı/Thunderball (1965),
İnsan İki Kere Yaşar/You Only Live Twice (1967),
Ölümsüz Elmaslar/Diamonds Are Forever (1971).
[3] Kraliçe’nin Hizmetinde/On Her Majesty’s Secret Service (1969).
[4] Yaşa ve Öl/Live And Let Die (1973),
Altın Silahlı Adam/The Man With A Golden Gun (1974),
Beni Seven Casus/The Spy Who Loved Me (1977),
Ay Harekâtı/Moonraker (1979),
Yalnız Senin Gözlerin İçin/For Your Eyes Only (1981),
Ahtapot/Octopussy (1983),
Ölüme Bakış/A View To A Kill (1985).
[5] Gün Işığında Suikast/The Living Daylights (1987),
Öldürme Yetkisi/Licence To Kill (1989).
[6] Altın Göz/GoldenEye (1995),
Yarın Asla Ölmez/Tomorrow Never Dies (1997),
Dünya Yetmez/The World Is Not Enough (1999),
Başka Gün Öl/Die Another Day (2002).
[7] Casino Royale (2006),
Quantum of Solace (2008),
Skyfall (2012),
Spectre (2015),
Ölmek İçin Zaman Yok/No Time To Die (2021).
[8] https://www.britannica.com/biography/Ian-Fleming.
[9] https://www.fantasticfiction.com/f/ian-fleming/james-bond/.
[10] https://www.bbc.com/audio/play/w3ct7456.
[11] https://spybrary.com/biffy-dunderdale-james-bond/.
[12] https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-oct-18-me-passings18.4-story.html.
[13] https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/10/151009_vert_tra_gercek_james_bond.
[14] https://tr.pinterest.com/pin/the-literary-james-bond-and-hoagy-carmichael--484066659969994262/.
[15] https://www.youtube.com/watch?v=e1CHXYuA1QQ.
[16] https://www.youtube.com/watch?v=UhfmQaL_EGE.
[17] https://www.youtube.com/watch?v=1AS-dCdYZbo.
[18] https://www.youtube.com/watch?v=Hf67SPzC3tQ.
[19] https://literary007.com/2017/03/31/dr-fu-manchu-and-dr-no-more-than-a-family-resemblance/.
[20] https://medium.com/roseleigh/basil-zaharoff-the-original-merchant-of-death-e7e7ac354e80.
[21] https://footprintsoflondon.com/live/2015/11/fleming-vs-goldfinger-what-really-happened-when-the-architect-took-on-the-author/.
[22] https://www.reddit.com/r/JamesBond/comments/ul49vt/who_was_the_realworld_inspiration_for_bond/?tl=tr.
[23] https://faroutmagazine.co.uk/how-aleister-crowley-greatly-impacted-james-bond/.
[24] https://www.thestranger.com/film/i-didnt-know-james-bonds-newest-nemesis-was-julian-assange-15336237/.
[25] Rusya’dan Sevgilerle/From Russia With Love (1963), Dünya Yetmez/The World Is Not Enough (1999) ve Skyfall (2012).
