Ortadoğu'daki birçok politikasını İsrail'in güvenliği ve bu bağlamda bu devleti tanımayan İran İslam Cumhuriyeti'nin son aşamaya ulaşan nükleer programını sonlandırmak için yapan Amerika Birleşik Devletleri (ABD), ilginçtir ki İsrail'i resmen tanımamasına karşın bu devletle çeşitli düzeylerde ilişkiler tesis eden Suudi Arabistan'ın nükleer programı konusunda tarihi bir anlaşmaya imza attı. Bu yazıda, Başkan Trump'ın onayıyla hız kazanması muhtemel Suudi Arabistan nükleer programını mercek altına alacağım.
Prestijli gazete WSJ 'nin güncel (21 Temmuz 2026) bir haberine göre, 45. ve 47. ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu'daki kadim Amerikan müttefiklerinden biri olan, ancak radikal İslam akımı nedeniyle Batı dünyasında riskli görülen Suudi Arabistan Krallığı'na sivil bir nükleer program kazandıracak ve potansiyel olarak Krallık topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin önünü açacaktır. Başkan Trump'ın resmen onayladığı ve 30 yıl sürecek bu yeni anlaşmanın değerinin on milyarlarca doları bulacağı tahmin edilmektedir. Dahası, anlaşmanın nükleer silah yapımına ilişkin güvenlik hükümleri içermediği belirtilmektedir. Anlaşma, diğer yabancı rakipleri devre dışı bırakırken, Amerikan şirketlerine Suudi Arabistan'ın nükleer altyapısının geliştirilmesinde merkezi bir rol verilmesini amaçlamaktadır. Bu şekilde, Şahlık dönemi İran'ına benzer şekilde, ABD, bölgede Suudi nükleer gücünün oluşmasına izin vermekte, hatta buna bizzet destek olmaktadır. Bu da, Suudi Arabistan'ın bölgesel jeopolitik hedeflerine dair herhangi bir şüphe duyulmadığının somut bir göstergesidir.
Bu bağlamda, muhtemeldir ki, Başkan Trump, bu anlaşma karşılığında Suudi Arabistan'ın İsrail'le ilişkilerini Abraham Anlaşmaları'na katılarak normalleştirmesini de talep edebilir. Hatırlanacak olursa, benim yıllar öncesinde öngördüğüm bu husus, 2023 yılında hakikaten de gerçeğe dönüşmek üzereyken, o dönemde yaşanan beklenmedik 7 Ekim 2023 Hamas terör saldırısı nedeniyle İsrail'in uygulamaya başladığı aşırıcı politikalar ve Suudi Arabistan'ın Filistin Devleti'nin tanınması konusundaki ısrarı nedeniyle süreç askıya alınmıştı. Ancak bu süreçte İsrail'le ilişkilerini soğutmasına rağmen ABD ile yakın temaslarını sürdüren Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, ülkesinin Batı yönelimini geliştirmeye devam etti ve Başkan Trump tarafından iyi bir müttefik olarak algılandı. Bu nedenle, İsrail'in Gazze ve Batı Şeria'daki şiddet politikalarını sonlandırması ve Filistin Devleti'nin kurulmasına izin vermesi halinde, Riyad'ın da Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) benzer şekilde İsrail'i resmen tanıma yoluna girmesi ve Abraham Anlaşmaları'na katılması bence ihtimaller arasındadır. Bunun sebebi, ABD ve İsrail'in öncelikli güvenlik riski algılamasında İran'ın çok ağır basması ve bu yıl yaşanan ve hâlen kısmen devam da eden savaşta İran rejiminin yıkılmamış olmasıdır. Ayrıca son dönemde İsrail iç siyasetinde, İran'ın ardından hedef tahtasına oturtulacak ülkeler olarak Katar ve Türkiye'nin isimlerinin ön planda olduğunu ve Suudi Arabistan'a yönelik ılımlı bir yaklaşımın ortaya çıktığını da belirtmek gerekir.
Sonsöz olarak, dileğimiz bölgede ve dünyada hiçbir devletin nükleer silahlara erişememesidir. Ancak nükleer silahlanma bölge ülkeleri arasında bir yarışa dönüşecekse, kuşkusuz Türkiye'nin de bu sürecin dışında kalması beklenmemelidir. Zira tüm demokratik eksikliklerine rağmen, Türkiye, bölgedeki en Batılı rejim olmayı sürdürmektedir.
Suite à une décision judiciaire controversée rétablissant Kemal Kılıçdaroğlu à la tête du parti et à de fréquentes actions en justice intentées contre des municipalités dirigées par le parti, le CHP (Parti républicain du peuple), le plus ancien parti politique de Turquie, laïque, est aujourd'hui confronté à une profonde division. Cet article résume les derniers développements au sein du principal parti d'opposition turc.
Le huitième président du parti, Özgür Özel (52 ans), qui, grâce à son énergie inépuisable et à son dynamisme inattendu, a mené le CHP au rang de première force politique lors des élections locales de 2024, est contraint de quitter le parti avec ses amis et sympathisants. Ceci s'explique par le fait que le septième président du parti, Kemal Kılıçdaroğlu (78 ans), battu à plusieurs reprises par le parti au pouvoir l'AKP (AK Parti) (depuis 2002) et par le président turc Recep Tayyip Erdoğan (depuis 2014), notamment lors de l'élection présidentielle décisive de 2023, organisée à l'occasion du centenaire de la République de Turquie, refuse de convoquer un congrès et de laisser les membres et les délégués du parti choisir son dirigeant. Dans ce contexte, pris en étau entre un État autoritaire qui cherche à venger la période pré-AKP/pré-Erdoğan, s'en prenant au CHP et à l'élite laïque, et une direction du parti affaiblie et usée, collaborant avec le gouvernement, Özel et son équipe n'ont d'autre choix que de former un nouveau bloc de centre capable d'unifier les différentes composantes de l'opposition.
L'annonce a été faite hier par Özgür Özel lui-même lors de la réunion du groupe parlementaire du parti. Cette décision, largement anticipée, représente le plus grand défi jamais lancé au Parti républicain du peuple (CHP), fondé il y a plus d'un siècle par Mustafa Kemal Atatürk, père fondateur de la Turquie moderne. La plupart des électeurs et des parlementaires du CHP devraient suivre Özel au sein de ce nouveau parti, dont le nom n'a pas encore été dévoilé, à la suite d'une décision de justice rendue en mai dernier, qui l'a destitué de son poste de président en annulant le congrès du parti prévu pour 2023. Özel et les principaux membres du CHP affirment que les actions judiciaires menées contre l'opposition sont motivées par une logique purement politique et que les conditions démocratiques ne sont plus réunies dans le pays. Les critiques d'Özel s'appuient sur l'arrestation, en mars 2025, du candidat du parti à la présidentielle et maire d'Istanbul, Ekrem İmamoğlu, soupçonné de corruption, d'extorsion, de pots-de-vin, de blanchiment d'argent, d'espionnage et de soutien au terrorisme, notamment au PKK. Les accusations portées contre le parti ne se sont pas limitées à İmamoğlu, et de nombreux autres responsables municipaux ont également été arrêtés pour corruption ces derniers mois.
Dans son discours enflammé d'hier, 21 juillet 2026, Özel a annoncé sa démission du parti pour prendre la tête de l'opposition. « Aujourd'hui, nous sommes au bord d'un adieu douloureux, devenu inévitable. Cependant, nous voulons partager avec le peuple l'espoir d'un nouveau départ. », a déclaré Özel devant plus de 80 députés du CHP, sous les applaudissements nourris de l'élite du parti. « Nous bâtissons notre nouveau parti en posant la première pierre avec les députés élus par la nation », a-t-il affirmé, avant de conclure : « Ce sont les premiers pas résolus vers la gouvernance de la Turquie. »
L'intention d'Özel de créer un nouveau parti politique semble tout à fait plausible, car la direction actuelle du CHP ne représente pas le défi au gouvernement que l'on attendrait d'un véritable régime démocratique. Cependant, pour évaluer objectivement la situation, il faut admettre que la tâche d'Özel et de ses alliés s'annonce extrêmement difficile, car le président Erdoğan est un fin stratège politique qui utilise la position géopolitique et les atouts de son pays pour consolider son pouvoir. Comme l'a démontré le dernier sommet de l'OTAN à Ankara au début du mois, le président turc Recep Tayyip Erdoğan maintient son emprise sur le pouvoir grâce à diverses tactiques et instruments. En effet, tandis que le recul démocratique et les difficultés économiques éloignent les électeurs du parti au pouvoir, Erdoğan instrumentalise des causes islamiques (conflit israélo-palestinien) et nationalistes (problème chypriote) pour mobiliser l'électorat de droite. De plus, Erdoğan bénéficie d'un soutien indéfectible de Washington et du président américain Donald Trump lui-même, tandis que l'Union européenne (UE), plus préoccupée, privilégie pour l'instant le statu quo plutôt que l'aventurisme. Par ailleurs, avec son initiative « Turquie sans terrorisme » (Terörsüz Türkiye), le président Erdoğan tente de se concilier les électeurs kurdes en contraignant le PKK à déposer les armes en échange de la libération de son chef emprisonné, Abdullah Öcalan, et de l'octroi de certains droits culturels aux Kurdes.
En conclusion, bien qu'Özgür Özel ait pleinement le droit et la motivation de créer un véritable parti d'opposition compte tenu de la passivité de la direction actuelle du CHP, sa tâche s'annonce extrêmement difficile dans un contexte de montée en puissance des régimes autoritaires et sécuritaires à l'échelle mondiale. Illustré par le succès du modèle de leadership autoritaire aux États-Unis (Donald Trump), en Russie (Vladimir Poutine) et en Chine (Xi Jinping), l'autoritarisme gagne du terrain dans la plupart des régions du monde. Certes, un contrecoup se produira tôt ou tard et les régimes démocratiques recommenceront à se répandre à travers le monde, mais il est très difficile de prédire quand la situation reviendra à la normale en Turquie et dans le monde.
En conclusion, nous espérons que la Turquie consolidera sa démocratie et fera bientôt la paix avec son peuple.
After a controversial court decision that reinstated Kemal Kılıçdaroğlu as party chair and frequent judicial actions against party-run municipalities, Türkiye's oldest political party, the pro-secular CHP (Republican People's Party), faces a critical division nowadays. In this piece, I am going to summarize the latest developments within Türkiye's main opposition party.
The party's 8th chair, Özgür Özel (52), who led the CHP to become the leading political force in the 2024 local elections with his unending energy and unexpected dynamism, now has to leave the party with his friends and supporters. This is because the party's 7th chair, Kemal Kılıçdaroğlu (78), who had been defeated several times by the ruling AK Parti (2002-) and Turkish President Recep Tayyip Erdoğan (2014-), the latest being in the decisive 2023 presidential election at the 100th anniversary of the Republic of Türkiye (Turkey), refuses to hold a congress and let party members and deleguates to decide who should run the party. In that sense, stuck between an authoritarian state that tries to avenge the pre-AK Parti/pre-Erdoğan period from the CHP and the secular elite and a weak and worn-out party leadership that collaborates with the government, Özel and his team have no choice but to establish a new center power bloc that could unify different segments of the opposition.
The announcement was made today by Özgür Özel himself at the party's parliamentary group meeting. The move, largely expected, poses the latest and greatest challenge to the Republican People’s Party (CHP), established more than a century ago by modern Türkiye's founder, Mustafa Kemal Atatürk. Most CHP voters and parliamentarians are expected to follow Özel to the unnamed new party, after a court decision in May stripped him of his title as chairman by annulling the party's 2023 congress. Özel and leading CHP members claim that judicial operations against the opposition are made purely with a political logic and that there are no democratic conditions in the country anymore. Özel's criticism stems from the fact that the party's presidential candidate and Istanbul Mayor Ekrem İmamoğlu was detained and arrested in March 2025 on suspicion of corruption, extortion, bribery, money laundering, espionage, and supporting terrorism, particularly the PKK. The files against the party did not stop with İmamoğlu and many other municipal leaders have also been arrested on corruption charges in the last few months.
In his fiery speech today, July 21, 2026, Özel announced his resignation from the party to effectively lead the country's opposition. “Today, we are on the brink of a sad farewell that has become inevitable and whose time has come. However, we would like to share with the people that we carry the hope of a new beginning.”, Özel said to more than 80 CHP lawmakers, with strong support and loud applause coming from the party elite. “We are establishing our new party by taking the first step together with the deputies chosen by our nation.”, Özel said in his speech and continued, “These are the determined steps of a march toward governing Türkiye.”
Özel's intention to establish a new political party seems like a very plausible decision, since the current CHP leadership does not pose the kind of challenge to the government that one would expect in a real democratic regime. However, to assess conditions objectively, I should admit that Özel and his friends' job would be extremely difficult, as President Erdoğan is a political mastermind who uses his country's geopolitical value and assets as a mechanism to solidify his leadership. As proven at the latest NATO Summit in Ankara earlier this month, Turkish President Recep Tayyip Erdoğan still maintains his grip on power through various tactics and instruments. This is because while the democratic backsliding and economic problems alienate voters from the ruling party, Erdoğan uses Islamic (Israel-Palestinian Conflict) and nationalist causes (Cyprus Problem) to mobilize the right-wing voters. Moreover, Erdoğan enjoys solid support from Washington and U.S. President Donald Trump himself, while the more concerned European Union (EU) also prefers the status quo over adventurism for the moment. In addition, with his "Terrorless Türkiye" (Terörsüz Türkiye) initiative, President Erdoğan tries to make peace with the Kurdish voters by forcing the PKK to lay down arms in exchange for the PKK's imprisoned leader Abdullah Öcalan's freedom and some cultural rights granted to the Kurds.
In conclusion, while Özgür Özel has every right and motive to establish a real opposition party due to the current CHP leadership's passive attitude, his job would be extremely difficult at the peak of the security-oriented authoritarian renaissance globally. Exemplified by the success of the strongman leadership model in the U.S. (Donald Trump), Russia (Vladimir Putin), and China (Xi Jinping), authoritarianism is gaining power in most parts of the world. For sure, there will be a counter-wave at some point, and democratic regimes will start spreading again worldwide, but it is very difficult to predict when things will return to normal in Türkiye and around the world.
Last word, we hope Türkiye will strengthen its democracy and make peace with its own people soon.
Birleşik Krallık'ta İşçi Partili Başbakan Keir Starmer'ın, kendi partisi içerisinde gelişen sert muhalefet nedeniyle istifa ettiğini açıklamasıyla başlayan ve yaklaşık 10 hafta süren siyasi kriz, partinin yükselen yıldızı Andy Burnham'ın 17 Temmuz'da parti lideri seçilmesi ve bugün (20 Temmuz 2026) itibarıyla Birleşik Krallık Başbakanı olarak göreve başlamasıyla sona erdi. Böylelikle, yakın geçmişte (2017-2026) Greater Manchester Belediye Başkanı olarak başarılı bir performans sergileyen Burnham, Britanya'nın son 10 yıldaki 7. ve son 5 yıldaki 4. Başbakanı oldu.
Andy Burnham Kimdir?
"Kuzeyin Kralı" (King of the North) lakabıyla bilinen ve 1970'te Liverpool'da doğan Andy Burnham, Cheshire’daki sakin bir banliyö köyü olan Culcheth’te büyüdü. Babası British Telecom’da mühendis, annesi ise bir aile hekiminde resepsiyon görevlisiydi. Ailesi, ayrıca Britanya'da sol siyasetin kalesi olan İşçi Partisi’nin sıkı bir destekçisiydi. Burnham da, ailesi sayesinde, siyasete erken yaşta ilgi duymaya ve "Labour" tarzı sosyal demokrat politikaları benimsemeye başladı. Ayrıca İrlanda kökenli ailesi nedeniyle Katolik inancından etkilendi ve Katolik devlet okullarında eğitim aldı.
Burnham, Liverpool’daki işsizlerin hayatını anlatan BBC dizisi "Boys from the Blackstuff"tan etkilenerek 14 yaşında İşçi Partisi’ne katılmaya karar verdiğini anlatıyor. Koyu bir Everton FC ve futbol taraftarı olan Burnham, çocukluğunda rekabetçi, hatta annesine göre yeri geldiğinde kavgacı ve spor tutkunu biri olarak hatırlanıyor. Nitekim kendisi Lancashire okul kriket takımında atıcıydı ve futbol oynamaya bayılıyordu. Burnham ve iki kardeşi, ailelerinde üniversiteye giden ilk kişiler oldular. Andy Burnham, Cambridge Üniversitesi’nde İngilizce okudu; ancak daha sonra kaleme aldığı Head North(A Rallying Cry for a More Equal Britain / Essential Political Reading After The 2024 General Election) adlı kitabında, Cambridge’de kendisini oraya ait hissetmediğini ve burada adeta bir “sahtekâr” gibi hissettiğini yazmıştır. Ama ilginçtir ki, Hollandalı karısı Marie-France van Heel ile de burada tanışmıştır. Çiftin üç çocukları bulunmaktadır. Burnham, bu döneme dair, ayrıca The Smiths ve The Stone Roses gibi kuzeyli indie gruplara duyduğu ilginin ona kimlik ve özgüven kazandırdığını da söylemiştir.
İlk gençlik günlerinde Andy Burnham
Genç Burnham, üniversiteden sonra kısa bir süre gazetecilik yaptı. Ardından siyasette ilk önemli adımını, İşçi Partili Tessa Jowell için araştırmacı olarak çalışarak attı. Daha sonra Kültür Bakanı Chris Smith’in özel danışmanı oldu. 2001 yılında ise Manchester yakınlarındaki Leigh bölgesinden milletvekili seçildi. Burnham, Tony Blair döneminde alt düzey bakanlık görevlerinde bulundu. Gordon Brown döneminde ise kabineye girdi; Hazine Baş Sekreteri, Kültür Bakanı ve Sağlık Bakanı olarak görev yaptı. Bu hızlı yükseliş, onu İşçi Partisi’nin en genç ve parlak isimlerinden biri haline getirdi ve gelecekte yaşanması muhtemel büyük başarıların sinyalini verdi.
Futbol tutkunu Andy Burnham
Burnham’ın siyasi kariyerindeki en önemli kırılmalardan biri de futbolseverlerin yakından bildiği Hillsborough faciasıydı. 1989’da Sheffield’daki Hillsborough Stadyumu’nda yaşanan izdihamda 96 Liverpool taraftarı hayatını kaybetmişti. Burnham, Kültür Bakanı olduğu dönemde facianın 20. yıl anma töreninde protesto edildi. Bu protesto, onda derin bir etki bıraktı. Burnham, daha sonra konuyu kabinede gündeme taşıdı ve facia hakkında ikinci bir soruşturma açılmasına katkı sağladı. Hillsborough aileleriyle kurduğu bağ, Burnham’ın “adalet” ve “kuzeyin sesi” imajını güçlendiren başlıca unsurlardan biri oldu. Ayrıca Britanya'da ve dünya genelinde çok popüler olan futbol alanında öne çıkması, onun geniş kitlelerce tanınmasında yardımcı oldu.
Siyasete giren genç Andy Burnham
Burnham, İşçi Partisi liderliğini daha önce de iki defa denedi. 2010 yılında Gordon Brown’ın genel seçim yenilgisi sonrası istifa etmesiyle başlayan liderlik yarışına katıldı. Beş aday arasında dördüncü oldu; yarışı o dönemin en parlak ismi olan Ed Miliband kazandı. 2015’te bir kez daha aday oldu. Bu kez başlangıçta favorilerden biri olarak görülüyordu, ancak seçimi sosyalist aday Jeremy Corbyn kazandı. Burnham, daha sonra Corbyn’in gölge kabinesinde İçişleri’nden sorumlu gölge bakan olarak görev yaptı. Hatta bu dönem, onun parti içindeki konumunu biraz tartışmalı hâle getirdi.
Eleştirmenler, Burnham’ı siyasi rüzgâra göre sık sık pozisyon değiştiren biri olarak görüyor ve bu durumu garipsiyorlar. Destekçileri ise, onun farklı dönemlerde farklı kanatlarla çalışabilmesini geniş kesimlerle bağ kurma becerisi ve "reelpolitik" başarısı olarak yorumlamayı tercih ediyorlar. Burnham’ı bu son süreçte öne çıkaran husus kuşkusuz Manchester’da yarattığı başarı hikâyesidir. Nitekim onun liderliğinde, Greater Manchester, ulaşım şirketlerinden gelen muhalefeti aşarak, Londra dışında otobüs hizmetlerini yeniden yerel yönetimin kontrolüne alan İngiltere'deki ilk şehir olmuştur. Şehir, otobüslerini "Bee Network" (Arı Ağı) olarak adlandırdığı bir sistemle diğer toplu taşıma hizmetleriyle entegre etmiştir.
Manchester Üniversitesi'nde Siyaset Bilimi Profesörü olan Robert Ford, 2026 yılında The New York Times'a verdiği röportajda, bu mücadelenin Burnham'ın siyasi zekâsını ortaya koyduğunu belirtmiştir. Ford, "Burnham, aslında oldukça sıradan, teknokratik bir politika hamlesi olabilecek bir işi —ki inanın bana, eğer işin başında Keir Starmer olsaydı öyle olurdu— Davut ile Golyat arasındaki bir mücadeleye dönüştürdü. Zaten onun en büyük gücü, çok etkili bir iletişimci ve hikâye anlatıcısı olmasıdır." Diğer İngiliz ve ada şehirlerinin aksine, Burnham’ın liderliğinde Manchester'ın bu farklı ve başarılı konumu, günümüzde Burnham'ın umut olarak görülmesinde en önemli faktördür.
Andy Burnham'ın Başbakan Olarak İlk Açıklaması
Bugün, önceki Başbakan Keir Starmer'ın veda konuşmasının ve istifasının akabinde, teamüller gereği Buckingham Sarayı'nda Kral III. Charles'ı ziyaret eden ve yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Andy Burnham, daha sonra Downing Sokağı 10 numaraya yerleşerek görevine başladı. Birleşik Krallık'ın 59. Başbakanı, Başbakanlık konutu önünde yaptığı ilk konuşmasında şunları vurguladı:
Buckingham Sarayı'nda Kral III. Charles'ın huzurunda Andy Burnham
"Kral III. Charles'ın daveti üzerine biraz önce Buckingham Sarayı'nda yeni hükümeti kurmakla görevlendirildim. Son 10 yılda görevlendirilen 6. farklı Başbakan olduğumun farkındayım. Britanya, tüm dünyaya istikrarını yeniden sağlayabildiğini göstermelidir. Benim siyasetçi olarak görevim de bunu başarmaktır. İnsanların siyaset kurumuna kızgın olduğunun farkındayım. Sizleri gayet iyi duyuyorum. Dürüst olmak gerekirse, haklısınız, yeterince iyi değildik ve daha iyi olmalıyız. Daha iyi olacağız. Son 40 yıldaki en büyük değişimleri başaracak yeni bir siyaset ve ekonomi modeli uygulayacağız. 1980'lerde Birleşik Krallık bazı yanlış akımlara kapıldı. Britanya'da son birkaç on yılda siyasi güç merkezileştirildi, ekonomi yalnızca piyasaya bırakıldı ve ülkemizin büyük bölümü endüstrileşmeden uzaklaştırıldı. Biz ise bu nedenlerle siyaseti değiştireceğiz. Siyaseti daha dayanışmacı bir düzlemde, oy almak yerine sorunları çözmek için yapacağız. Gücü merkezden alarak yerele dağıtacağız. Daha fazla iş yaparak daha iyi bir ekonomi oluşturacağız. Temel ihtiyaçları daha karşılanabilir hale getirecek, halkın alım gücünü arttıracak ve Britanya'yı kamucu yöntemlerle yeniden büyük bir endüstriyel güç haline getireceğiz. Bu konuda ilerleyen aylarda 10 yıllık yeni bir plan açıklayacağım. Bu planda, şu an hangi aşamada olduğumuzu ve hangi partiden olursak olalım iyiliğini istediğimiz Britanya'nın gelecekte nasıl olması gerektiğini anlatacağım. Yarından başlayarak ilk işim ise hayat pahalılığıyla mücadele olacaktır. Ayrıca eğitim sistemini dönüştürerek gençleri iş dünyasına daha fazla kazandırmaya çalışacağız. Onlara daha fazla destek, özellikle de mental alanda sağlayacağız. Uluslararası ortaklarımıza yönelik savunma taahhhütlerimizi de yerine getireceğiz. İnsanların daha iyi yaşamaları için onlara destek olacağız. Doğru değerleri ve doğru standartları uygulayarak hükümetimizi başarılı kılacağız. Her adımımda parolamız halkın iyiliği olacaktır. Birlikte yeni bir birlik ruhu, amaç birliği ve pozitiflik yaratacağız. Ülkemize yeniden umut ve inanç getireceğiz. Herkese teşekkürler."
Andy Burnham ve karısı Marie-France Başbakanlık konutunda
Bu açıklama sonrasında önemli uluslararası siyasetçilerden Burnham'a yönelik tebrik mesajları da gelmeye başladı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Burnham'ı ilk kutlayan liderler arasında yer aldı. ABD Başkanı Donald Trump da önceki gün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Burnham'ın Kuzey Denizi'nde sondaj başlatma kararını överek ona yönelik sıcak bir mesaj verdi.
Burnham'ın Yeni Kabinesi
Andy Burnham'ın Başbakan olmasıyla birlikte, önceki Başbakan Keir Starmer'a yakın bazı isimler yeni kabinede görev almadı. Bu isimler arasında Rachel Reeves, David Lammy, Steve Reed ve Peter Kyle sayılabilir. Burnham'ın açıkladığı yeni kabinede şu kişiler görev aldılar:
Maliye Bakanı: John Healey,
Dışişleri, İngiliz Milletler Topluluğu ve Kalkınma İşleri Bakanı: Ed Miliband,
İçişleri Bakanı: Shabana Mahmood (Şabana Mahmud),
Lancaster Dükalığı Şansölyesi/Birinci Devlet Sekreteri: Louise Haigh,
Savunma Bakanı: Wes Streeting,
Adalet Bakanı: Alex Norris,
Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanı: Yvette Cooper,
Eğitim Bakanı: Lucy Powell,
Konut, Topluluklar ve Yerel Yönetimden Sorumlu Devlet Bakanı: Angela Rayner,
Enerji Bakanı: Miatta Fahnbulleh,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı: Pat McFadden,
İş, Ticaret, Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanı: Jonathan Reynolds,
Ulaştırma Bakanı: Heidi Alexander,
Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanı: Angela Eagle,
Dijital, Kültür, Medya ve Spor Bakanı: Lisa Nandy,
Kuzey İrlanda Bakanı: Chris Bryant,
İskoçya Bakanı: Douglas Alexander,
Galler Bakanı: Stephen Kinnock.
Burnham Döneminden Beklentiler
Sir Keir Starmer'a kıyasla daha halk adamı profili çizen Andy Burnham'dan İşçi Partisi'nin ve bir anlamda Britanya halklarının beklentisi, yaklaşan sonraki genel seçimler öncesinden partisini ve merkez siyaseti toparlaması ve özellikle son dönemde hızlı bir sıçrama yapan Reform UK partisi ve lideri Nigel Farage'a karşı adanın yerleşik değerlerini korumasıdır. Zira Farage'ın ilk bakışta kulağa hoş gelen ve ABD Başkanı Donald Trump'la daha uyumlu gözüken, ancak Britanya'nın Batı dünyası ve özellikle de Avrupa ülkeleriyle ilişkilerini bozabilecek riskli politikaları, günümüzde özellikle İngiltere sokaklarında ciddi destek bulmaktadır. Muhafazakâr Parti'nin 14 yıllık (2010-2024) iktidarı nedeniyle yıpranmış olması ve yeni lideri Kemi Badenoch ile henüz büyük bir atılım yapamaması da, İşçi Partisi'nin toparlanmasını Britanya'daki dengelerin ve demokrasinin korunması adına zaruri kılmaktadır. İşte Makerfield'deki beklenmedik başarısı, bu nedenle Burnham'ı Britanya siyasetinde yeni bir umut haline getirmektedir.
Burnham'ın, ayrıca İran krizinin de etkisiyle, tüm dünyada olduğu gibi Britanya adasında da yükselen yaşam maliyetleri ve enflasyon konusunda somut politikalar geliştirmesi ve halkın alım gücünü artırması beklenmektedir. Bu doğrultuda, yeni Başbakan, seleflerine kıyasla daha kamucu politikalara yönelebilir ve bazı konularda (servet vergisi) klasik neoliberal yöntemlerden ayrışabilir. Nitekim İşçi Partili Melanie Ward da Başbakan'ın önceliğinin hayat pahalılığıyla mücadele olacağını vurgulamaktadır. Burnham, ayrıca yerel yönetimlerin güçlendirilmesiyle artık her konunun merkezden karara bağlanmaması, sosyal politikaların güçlendirilmesi ve Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerin geliştirilmesi gibi farklı politikalar uygulamaya aday bir Başbakandır. Bu şekilde, Burnham'ın, İspanya dışında çoğu Batı ülkesinde muhalefette ve krizde olan sosyal demokrat politikaları da yeniden canlandırması umulmaktadır.
Daha spesifik olarak somut uygulama ve siyasalara bakıldığında ise, Burnham'ın;
Tüm İngiliz vatandaşlarına dijital kimlik uygulamasını başlatması,
Kuzey Denizi'nde yeni petrol ve doğalgaz aramaları için sondaj çalışmalarına olanak sağlaması,
Thames Water'ın kamulaştırılması ve kritik bazı sektörlerde daha yoğun devlet kontrolü için harekete geçmesi,
Dar gelirliler için yaşam ödeneği uygulamasını başlatması,
İngiliz halkının yoğun rağbet ettiği publar ve müzik mekânlarından yüzde 20 daha düşük vergi alınmasını kararlaştırması
gibi bazı farklı politikalar uygulaması beklenmektedir.
Sonuç
Sonuç olarak, Birleşik Krallık'ın Brexit sonrasında yıllardır süren siyasi krizine bir çözüm olması ve sonraki genel seçimleri kazanarak İşçi Partisi'ni iktidarda tutması umulan Andy Burnham, bugün itibarıyla ülkenin yeni Başbakanı olmuştur. Dileğimiz, Burnham'ın ülkesinin Türkiye ile olan yakın ilişkilerini daha da geliştirmesi ve tüm dünyada örnek bir sosyal demokrat siyasetçi olarak başarılı olmasıdır. Bu bağlamda, kuşkusuz, Burnham'ın ABD Başkanı Donald Trump'la ülkesinin "özel ilişkiler"ini nasıl yöneteceği ve İsrail konusunda nasıl bir tavır takınacağı da kritik hususlar olacaktır.
Uluslararası Politika Akademisi (UPA) Kurucu Genel Koordinatörü ve ESUPA Başkanı, siyaset bilimci Prof. Dr. Ozan Örmeci, Daily Sabah gazetesinden Emine Gider’in yazdığı “Netanyahu weaponizes Türkiye rhetoric for political gain: Analysts” (Netanyahu, Siyasi Çıkar İçin Türkiye Karşıtı Söylemi Silah Haline Getiriyor) başlıklı köşe yazısı hakkında yazara Türkiye-İsrail ilişkilerine dair açıklamalarda bulundu. Aşağıdaki linkten bu yazıyı okuyabilirsiniz.
