17 Ekim 2016 Pazartesi

How Was Obama's Presidency?


Barack Hussein Obama (1961-)[1] is the 44th President of the United States. He is the first African American to hold the office and also the first American President born outside the continental United States.[2] Born in Honolulu, Hawaii, Obama is a graduate of Columbia University and Harvard Law School. Obama worked as a community organizer in Chicago before earning his law degree. He later worked as a civil rights attorney and taught Constitutional Law at the University of Chicago Law School between 1992 and 2004. While serving three terms representing the 13th District in the Illinois Senate from 1997 to 2004, he ran unsuccessfully in the Democratic primary for the United States House of Representatives in 2000 against incumbent Bobby Rush. In 2004, Obama received national attention during his campaign to represent Illinois in the United States Senate with his victory in the March Democratic Party primary, his keynote address at the Democratic National Convention in July and his election to the Senate in November. He began his Presidential campaign in 2007, and after a close primary campaign against Hillary Clinton in 2008, he won sufficient delegates in the Democratic Party primaries to receive the Presidential nomination. He then defeated Republican nominee John McCain in the general election and was inaugurated as President on January 20, 2009. Nine months after his inauguration, Obama was controversially named the 2009 Nobel Peace Prize laureate. Obama was reelected President in November 2012, defeating the Republican nominee Mitt Romney and was sworn in for a second term on January 20, 2013. Nowadays, Obama is spending his last days in the office as the US President. So, it might be a good time to assess Obama’s success and failures and rate his Presidency.

Before getting into details, it might be helpful to us to look at the current approval ratings of Obama as American President around the world. First of all, I should mention that Obama is still approved by 52 % people in the U.S.[3], which shows that he is perceived as a successful President by more than the half of American citizens and he still enjoys a greater popularity compared to current Presidential candidates Hillary Clinton and Donald Trump.[4] This shows that replacing Obama will not be easy for USA and “maximum 2 terms and 8 years” formula could be too short for a President to terminate his plans even in a democratic system. January 2009 was the most successful month of Obama during which he enjoyed 67 % approval, whereas November 2014 was his most unfortunate month during which his popularity fell to 40 %.

Obama’s popularity in the world

As seen above, Pew Research’s findings are very positive about the perception of Obama’s Presidency around the world. Looking at the statistics coming from 40 different countries, Obama has an average of 65 % approval around the world, which shows that he is supported and approved by the rest of the world and he is even more popular in the world compared to his native country. Only 27 % of the respondents stated that they distrust Obama, which indicates that Obama successfully created a trustworthy image for himself and his country by his deeds and policies. The countries where Obama enjoys most popularity are; Philippines (94 %), South Korea (88 %), France (83 %), Ghana (82 %), Australia (81 %), Kenya (80 %), Tanzania (78 %), Italy (77 %), South Africa (77 %), Senegal (77 %), United Kingdom (76 %), Canada (76 %), India (74 %) and Vietnam (71 %). The countries where Obama is not so popular on the other hand are; Russia (11 %), Pakistan (14 %), Jordan (14 %), Palestine (15 %), Venezuela (26 %), Lebanon (36 %) and Argentina (40 %). Obama achieved to enjoy 44-45 % popularity in countries like Turkey and China, which were strongly anti-American just few years ago. Obama, as the first African American President, enjoyed a previously unseen popularity in African countries. In Asian countries also, he was able to increase American power. He kept his popularity solid and strong in Europe. However, Obama was not able to prevent his popularity falling from 70 % to 49 % in Israel, a close and important US ally in the Middle East, probably due to his peace efforts concerning Israel-Palestine conflict. He also became a very unpopular figure in Russia, a strong international actor, which created serious problems for American Foreign Policy initiatives in many countries including primarily Syria and Ukraine. However, in general, results prove that he is perceived as a successful and trustworthy President in the world.

Economic performances of major advanced nations following the 2008 global economic crisis

Looking at the economic performance, we can clearly say that Obama was a very successful President. It should not be forgotten that Obama took the American economy in ruins from George W. Bush government due to devastating effects of 2008 global economic crisis as well as high American military spendings in Iraq. In 8 years, he achieved to reduce unemployment rates from 10 % to 5 % and decreased social problems in the US.[5] He was also able to create 2 % average economic growth rate; which is a very good average for a giant economy like USA.[6] In addition, Obama designed and signed important international trade agreements like TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership)[7] and TPP (Trans-Pacific Partnership)[8], which could turn into crucial steps in next few years to come in global economy.

Obama’s most controversial legacy will be his foreign policy. In fact, Obama worked with two important statesmen Hillary Clinton and John Kerry as his Secretaries of State and engaged in many successful foreign policy initiatives. For instance, his “Pivot to Asia” was a major success; since US became a leading actor in that region following the quick rise of China in recent decades. American power in many Asian countries including India, Philippines, Taiwan, Japan, Myanmar, Vietnam and South Korea increased thanks to Obama’s efforts. In that sense, one can claim that Obama successfully balanced the rise of China in the region. We can also claim that Obama was the first Asia-Pacific oriented American President especially with his deeds in his second term. In fact, concerning his foreign policy, Obama’s first term was Middle East oriented and his second term was Asia-Pacific oriented. In Middle East, Obama administration brought a new vision, “moderate Islam”, backed up by Muslim Brotherhoods movements in the region. This model sought a transition in the Islamic/Arab world with Turkey becoming a “model country” for the Arab nations in creating a new wave of Islamism that is compatible with democracy and secularism. Thus, Turkey and Turkish leader Recep Tayyip Erdoğan became a key ally for Obama administration. In the first few years, this model worked with very high success and during the Arab Spring, a new democratic and Islamic model of governance was created in many countries including Tunisia and Egypt in addition to already democratic and secular Turkey. However, Arab Spring caused civil wars and bloodshed in Syria, Libya and Iraq. Moreover, in Egypt it led to growing concerns for the protection of secularism and Christian minority as well as Egypt-Israel relations. Finally, Egypt had a military coup and Arab Spring’s democratization wave stopped. Only Tunisia was able to protect its newly flourishing democracy; but nearly in all countries in the region (including even the only secular democratic regional actor Turkey), democratic progress was quickly reversed. The emergence of ISIS on the other hand brought a completely new vision to the region; clearly more security-oriented and less democratic in nature. Obama administration’s policy concerning Middle East was not realistic and too naïve; expecting a democratic transition in economically underdeveloped and socially fragile Arab countries was not a clever plan. However, it was also a fact that decades old dictatorships of Bin Ali, Kaddafi and Mubarak were not very powerful and Obama did not have any other alternative but supporting people. He had to choose either democracy or dictatorship; as the President of a democratic country, he supported popular movements. But the socioeconomic realities of the region and Russia and Iran’s counter moves disrupted US plans. Turkey’s failure in creating an efficient model for Muslim democracies also was a major problem for Obama administration. Thus, today, Middle East is even more problematic than pre-Obama period and security risks are higher against American allies in the region such as Israel and Turkey. However, Obama was able to solve the Iranian nuclear programme crisis with a peaceful agreement that prevented a major war to emerge in the region. Thus, we should not assess his Middle East policy as a complete failure. But other than this, Obama was not able to find a solution to major and historical disagreements (Israel-Palestine conflict, Kashmir conflict, Cyprus Dispute, Nagorno-Karabakh Dispute). Thus, his foreign policy grade is not very high. Rapprochment with Cuba might also be a major success in the future if USA will be able to democratize this country.

Obama family

Obama was probably the most successful American President concerning image-building and “soft power”. He was a good role model as a father and a husband and he created a personal sympathy and popularity that also helped American state to realize its aims. He was praised by many different segments and people; his admirers ranged from Pope Franciscus to Muslim preachers and from NBA stars to crazy Hollywood celebrities. This was a proof of Obama’s charisma that went beyond existing stereotypes. Obama’s interest in basketball and jazz music also helped him in reaching Americans and pro-American nations in the world. More importantly, Obama was a star for the international media and he always achieved to be on the cover page with his deeds and declarations.[9] He used soft power instruments and social media very well in image-building and created a positive image for his fellow Americans with his own personal popularity and charisma. He became the most unforgettable American President since John F. Kennedy -with the possible exception of Ronald Reagan-.

Obama’s deeds in terms of the integration of African Americans and other socially disadvantaged groups to the system also were not very successful although he worked hard on these issues. Although he has himself African American identity, he was not able to stop police violence against African Americans. His wife, first-lady Michelle Obama encouraged educational activities in US and in the world and left a good legacy. But these efforts were not enough to solve racial problems United States face. In recent months, African Americans’ reactions and accusations against the American state are on the rise. This shows that Obama did not solve this problem completely.

In addition to this, Obama’s “gun reform” project was also a failure and it showed that even the US President has his/her limits in changing the American system. Thus, United States is known as a country of violence and Americans witness each year several armed clashes. In fact, the number of Americans who died in armed clashes and due to homicides are much more than American soldiers died in wars.[10]

Finally, if we have to assess Barack Obama’s Presidency, I think he was a very successful President concerning economy, image-building and popularity. His foreign policy was not successful due to the failure of the Arab Spring, but his “Pivot to Asia” and international economic agreements might be seen as important steps for the American economy in the future. Obama was not very successful in solving racial issues in USA as well as the gun reform. But still, in total, he was a good, respected and successful President and the next American President will have great difficulty in replacing a popular President like Obama.

Dr. Ozan ÖRMECİ


[1] Official website: https://www.barackobama.com/.
[2] Biographical details are quoted from here; https://en.wikipedia.org/wiki/Barack_Obama.
[9] Nowadays, Presidential candidate Donald Trump is also trying to do the same. But Obama achieved this with positive campaigning and libertarian views, whereas Trump sometimes acts as a role model “bad guy”.

13 Ekim 2016 Perşembe

Demokratik Barış Teorisi


Uluslararası İlişkiler alanında, devletlerin hareket tarzını açıklamaya yönelik olarak hazırlanmış iki büyük teori bulunmaktadır: Realizm (Gerçekçilik) ve İdealizm (Liberalizm). Buna karşın, bu iki ana akımın görüşlerini zenginleştiren ve onlara farklı boyutlar kazandıran birçok akım da söz konusudur: Çevrecilik, Feminizm, Eleştirel Kuram (Marksizm) ve Demokratik Barış Teorisi (Democratic Peace Theory)[1] gibi… Bu yazıda, İdealizm (Liberalizm) akımına dâhil edilen ve temellerini ünlü Alman düşünür Immanel Kant’ın “Ebedi Barış” (Perpetual Peace) eserinden alan Demokratik Barış Teorisi hakkında okurlarımıza -giriş niteliğinde- kısa ama faydalı bilgiler vermeye çalışacağım.

Liberal rejimlerin daha barışçıl olduğu ve demokratik rejimle yönetilen ülkelerin birbirleriyle savaşmayacağı fikri, ilk kez ünlü Alman düşünür İmmanuel Kant’ın[2] “Ebedi Barış” adlı eserinde dile getirilmiştir. Kant’a göre; Cumhuriyetler arası bir federasyona dayalı bir dünya hükümeti oluşursa, bu şekilde ebedi (sonsuz) bir barışa da ulaşılabilirdi. Kant, demokrasiyi savaşların ilacı olarak görüyordu. Zira düz bir mantıkla düşündüğümüzde, halklar yönetimde ne kadar söz sahibi olurlarsa, savaştan kaçınma arzusu da o denli yüksek olacaktır. Oysa yalnızca bir hükümdara ya da küçük bir gruba yönetme yetkisi verilirse, bu kişiler savaştan zarar görmeyecekleri için böyle kararları daha kolay alabilirlerdi. Dolayısıyla, Kant’a göre, dünya barışı ülkelerin iç politikalarındaki demokratik yapının bir uzantısı olarak şekilleniyordu.

Immanuel Kant

Uluslararası ilişkilerde liberal/idealist yaklaşımın bir uzantısı olarak adlandırılabilecek olan Demokratik Barış Teorisi’nin[3] dayandığı iki önemli prensip bulunmaktadır;

1-) Demokratik rejimler, diğer rejimlere göre daha barışçı ve uzlaşmazlıklarını çatışma yerine görüşmelerle çözme eğilimindedirler.

2-) Demokratik rejimler, birbirleriyle ilişkilerinde daha barışçıdırlar ancak demokratik olmayan rejimlerle çatışmacı ilişkiler içerisine girebilirler.

Birçoklarına göre, bu teori, pratikte de doğrulanabilir niteliktedir. Zira 1815’ten bu yana siyasal tarih incelenirse görülecektir ki, “demokratik” olarak adlandırılan ülkeler birbirleriyle asla savaşmamışlardır. Bu nedenle, Demokratik Barış Teorisi’nin geçerliliğinin yüksek olduğu söylenebilir.
Bruce Russett

Yale Üniversitesi’nden Amerikalı Uluslararası İlişkiler Profesörü Bruce Russett[4], demokrasiler arasındaki barışı iç rejimler yerine başka unsurlarla açıklayan alternatif değerlendirmeleri ele almakta ve aslında bu değerlendirmelerin yine dönüp dolaşıp temel neden olarak demokrasiye dayandığı sonucuna varmaktadır. Bu alternatif açıklamalar şöyledir;

1-) Demokratik rejimler değil, ulus-ötesi bağlantılar ile uluslararası örgütlere üyelik barışın sebebidir. Ama Russett’a göre, zaten demokratik rejimler ülkeleri bu kurumlara üyeliğe teşvik eder.

2-) Coğrafi uzaklık, savaş olmamasının temel nedenidir. İkinci Dünya Savaşı öncesi demokratik rejimler yakın değildi; ancak şimdi, demokrasiler, dünyada birbirlerine yakın olmasına rağmen, böyle bir şey gözlemlenmemiştir.

3-) Müttefiklik bağları nedeniyle savaş olmamıştır. Ama Russett’a göre, demokrasilerin diğer rejimlere karşı müttefik olması neden değil, sonuçtur.

4-) Ekonomik refah ve siyasal istikrar nedeniyle demokratik ülkeler savaşmazlar. Ancak Russett’a göre, bu tavuk-yumurta ikileminde olduğu gibidir ve zaten demokrasiler ekonomik refah ve siyasal istikrar sağlar.

Bruce Russett’a göre, demokrasilerin kendi aralarında barışçı ve diğer rejimlerle ilişkilerinde saldırgan politikalar izlemesi iki şekilde açıklanabilir.

1-) Kültürel/normatif nedenler; demokrasilerin kendi içlerinde geliştirdikleri uzlaşma, görüşme ve şiddete başvurmaktan kaçınma gibi yöntemlere dayalı bir kültür temelinde politika yürütmelerine bağlıdır. Bu nedenle, demokratik ülkeler birbirleriyle rahat ilişki kurabilir ve uzlaşabilirler. Oysa demokrasi dışı rejimlere hep şüpheyle yaklaştıkları için, demokrasi dışı metotlara ve müdahaleciliğe yatkındırlar.

2-) Yapısal/kurumsal nedenler; demokrasilerde halkın söz sahibi olması savaş riskini azaltmaktadır. Oysa demokrasi dışı rejimlerle ilişkilerde ortaya çıkan güvensizlik, savaşa yatkınlık sağlamaktadır.

Michael Doyle

Columbia Üniversitesi’nden Amerikalı liberal Uluslararası İlişkiler Profesörü Michael Doyle[5] ise, demokrasilerin kendi aralarında savaşmamaların kaynağı olarak üç ana neden göstermektedir.

1-) Anayasa ve kanunlar (güçler ayrılığı, gücün sınırlanması, demokratik rejim),

2-) Uluslararası kanunlar (Uluslararası hukuk ve kurumların gelişmesi ve iç hukuk düzenlerinin de buna uygun olarak düzenlenmesi),

3-) Kozmopolit kanunlar (Demokratik ülkeler arasındaki yaygın ekonomik, kültürel, ticari, sosyopolitik faaliyetler ve ortak çıkarlar).

Demokratik Barış Teorisi’ne yapılan temel eleştirilerden birincisi, “demokrasi” kavramının tanımına ilişkindir. Demokrasinin net bir tanımının yapılmakta zorlanılması, bu konuda sorun yaratmaktadır (Mesela Birinci Dünya Savaşı öncesi Almanya demokratik sayılmıyor). İkinci olarak, demokrasi tanımı net şekilde yapılsa bile, birçoklarına göre, demokrasi ve barış arasında nedensel bir ilişki kurulması için elimizde yeterli veri bulunmamaktadır. Üçüncü olarak, birçok düşünürün aklında, demokrasiler refah ve istikrar üretmez, refah ve istikrar olan ülkelerde demokratik rejim kurulur düşüncesi vardır. Dördüncü olarak, savaşın tanımı net değildir. Demokratik ülkelerde de iç savaşlar ve isyanlar, terör olayları yaşanabilmektedir. Ayrıca demokratik ülkeler de zaman zaman birbirleriyle örtülü (proxy war) ya da soğuk savaş (cold war) şeklinde ilişkiler içerisine girebilirler.

Tüm bu gerekçelerle eleştirilmesine karşın, Demokratik Barış Teorisi’nin şimdilik elde olan sınırlı sayıdaki örneği açıklamakta başarılı olduğu belirtilebilir.

Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMECİ


KAYNAKLAR
- Uluslararası İlişkiler “Giriş, Kavram ve Teoriler” (editör: Prof. Dr. Haydar Çakmak), 2007, Ankara: Platin Basın Yayın Dağıtım.

Quelques Principes de la Politique Etrangère de la Turquie Selon Oral Sander


Professeur Oral Sander (1949-1995) était un universitaire connu en Turquie qui avait beaucoup contribué au développement de la branche des Relations Internationales avec ses livres. Dans l’un de ces livres qui s’appelle « La Politique Etrangère de la Turquie » (Türkiye’nin Dış Politikası) il parle de quelques principes fixes dans la diplomatie turc donc c’est pourquoi il marque une importance assez grave.

Professeur Oral Sander

Selon Sander, la plus importante caractéristique permanente dans la politique étrangère de la Turquie est son orientation de l’ouest. La Turquie a été établie par Mustafa Kemal Atatürk et son cadre après la démolition de l’Empire Ottomane avec une nouvelle idéologie (Kémalisme) et un nouveau principe: une orientation immuable pour l’Occident. Même si la Turquie a préféré une diplomatie prudente contre la Russie soviétique après la Première Guerre Mondiale à cause de son faible pouvoir économique et militaire, le nouveau Etat a réalisé toujours des reformes pour occidentaliser son system politique, économique et aussi sa société. Après la Deuxième Guerre Mondiale, en raison des menaces de Staline contre l’intégrité territoriale de la Turquie, la Turquie a fait son orientation occidentale plus claire et officielle. Le pays a devenu un membre de l’OTAN et le Conseil de l’Europe. A partir de ces années, la Turquie a toujours gardé sa caractéristique d’être un pays unique avec son orientation occidentale très fort et fixe. 

« La Politique Etrangère de la Turquie » (Türkiye’nin Dış Politikası)

Mustafa Kemal était un homme d’Etat réaliste qui a compris que la Turquie doit agir très soigneux dans les affaires internationales comme le nouveau pays n’était plus un empire fort qui est capable de dominer la diplomatie. Alors, la Turquie a voulu développer des relations pacifiques avec la Russie, le nouveau empire communiste dans la région et a adopté une diplomatie de neutralisme. Le principe d’Atatürk « Paix à la maison, paix dans le monde » n’était pas accidentel et temporaire; la Turquie a voulu se concentrer sur son développement économique, démocratique et social au lieu des conquêtes. Cet idéal concorde avec les idéals démocratiques adopté par les pays européens après la Deuxième Guerre Mondiale.

La Turquie a une autre caractéristique fixe: c’est un pays occident et orientale en même temps. La Turquie se situe où l’Europe commence à Istanbul et aussi où elle se termine. La Turquie a toujours des liens forts avec le monde islamique et aussi un pays de l’Orient. C’était un pays « centrale » selon des experts de géopolitique pendant la Guerre Froide; un pays stratégique qui voisinait l’Union Soviétique. 

Selon Sander, les relations entre la Turquie et l’Occident ont trois dimensions: (1) les relations entre les Etats-Unis et la Turquie, (2) les relations entre l’OTAN et la Turquie, et (3) les relations entre l’Europe et la Turquie. Sander pense que les relations entre les Etats-Unis et la Turquie étaient plus important et déterminant pendant des années de la Guerre Froide. Il pense que ces relations sont basées en des intérêts réciproques. Ces pays ont défendu le nouveau system politique internationale après la Deuxième Guerre Mondiale (le system des Nations Unies)[1] et se sont opposés à l’expansion communiste. Mais les intérêts de ces pays n’étaient pas toujours en accord. Les Etats-Unis avaient des stratégies globales qui pourraient déranger les comptes régionales de la Turquie. Mais ces deux pays ont toujours gardé leur relation pacifique. Sander pense qu’il y a deux choses qui vont toujours rester concernant les relations turque-américaines: (1) pour les Etats-Unis, la Turquie va toujours être un pays clé dans le Moyen Orient, la Caucasie et les Balkans, et (2) pour la Turquie, l’aide américain dans les affaires militaires, économiques et politiques va toujours être très important à cause des risques de terrorisme dans le Moyen Orient et les menaces qui pourraient émerger de la Russie encore une fois.

La région de la Turquie force ce pays d’adopter des mesures de sécurité. C’est pourquoi, Sander déclare que les idéals naïfs et optimistes ne vont pas aider à la Turquie concernant la politique étrangère. Il aussi disait que ces caractéristiques et principes vont toujours rester dans la diplomatie turque.

Dr. Ozan ÖRMECİ  

   
[1] Les déclarations de Monsieur le Président turc, Recep Tayyip Erdoğan, contre le system internationale présente un point de rupture si elles représentent la diplomatie officielle de la Turquie. On ne doit pas oublier que Monsieur Erdoğan est un politicien populiste qui peut utiliser des arguments non-officielles pour des raisons de tactique avant les élections. Mais ce type des arguments ont influencé la diplomatie turque négativement spécialement concernant les relations avec l’Israël.

12 Ekim 2016 Çarşamba

Some Principles of Turkish Foreign Policy According to Oral Sander


Professor Oral Sander (1949-1995) was a distinguished Turkish academic who contributed a lot to the development of International Relations studies in Turkey. Sander wrote important books on European Political History and Turkish Foreign Policy. In one of his books, “Türkiye’nin Dış Politikası” (Turkey’s Foreign Policy), Sander made important comments on the basic principles and characteristics of Turkish Foreign Policy.

Professor Oral Sander

According to Sander, Turkish Foreign Policy has a very fundamental and stable characteristic and principle since the foundation of modern Turkey: its Western-orientation. Although during the early Republican era, Turkey had to be more careful about the newly emerging superpower Soviet Union in its close geography and thus, chose to follow a more neutral foreign policy, in fact, modernization reforms sought by Atatürk aimed to Westernize Turkish society and make Turkey closer to its Western allies. Following the disagreements with Stalin’s Russia after the Second World War, Turkey’s Western orientation became stronger and more obvious. Stalin’s territorial demands and threats also created a comfortable ground for Turkey’s ambitious adventure for Western integration. Thus, Turkey became a member of NATO and Council of Europe after the Second World War. In that sense, Turkey is a unique country having a permanent Western orientation although its rich history, Islamic background and social characteristics make it also an Oriental country.

Türkiye’nin Dış Politikası” (Turkey’s Foreign Policy)

Mustafa Kemal Atatürk was a wise statesman who knew the young republic was not strong enough to pursue an independent foreign policy and that is why, he acted more as a neutral country between the West and Soviet Russia. His philosophy of “Peace at home, peace abroad” was not haphazard and he knew that, Turkey, as a young and weak country at those years, had to be very careful in its foreign policy in the most troubled region of the world. This philosophy adopted by the Turkish state was not temporary as well; Turkey has always preferred social and economic progress rather than territorial expansionism in its foreign policy. In fact, this ideal matches with the democratic ideals embraced by major European states after the great destruction of the Second World War via European integration project. Turkey’s geopolitical position also make this country a European state; Turkey is a bridge between Asia and Europe and some parts of its territory are situated in the European continent. Anatolian peninsula has always been the starting point of Europe as well as where it ends. In that sense, Turkey has also an Oriental dimension, which makes this country a model for the rest of the Muslim world.

Turkish Foreign Policy had some advantages and disadvantages during the Cold War. Neighboring a giant state and a super military power like Soviet Russia caused the supremacy of high politics in Turkey and posed great risks to Turkish democracy. But on the other hand, this situation provided a unique and more important security role to Turkey in the eyes of its European and American partners due to communist expansionism. Thus, Turkey has often been classified as a “central state” by many geopolitics experts and International Relations scholars.

Turkey’s Western orientation can be analyzed on three dimensions; (1) Turkish-American (USA) relations, (2) Turkey-NATO relations and (3) Turkey-Europe relations. According to Sander, Turkish-American relations mattered most during the Cold War compared to two others. In Sander’s view, Turkish-American relations are solid and based on mutual interests. Two countries share a common vision in terms of providing peace and stability in world affairs after the Second World War via United Nations system.[1] Both of these countries objected to Soviet expansionism during the Cold War and developed common strategies towards Middle East. However, since the U.S. was an international player and superpower contrary to Turkey, a regional actor, two countries had sometimes conflicts of interests in their bilateral relations. However, certain things are stable in Turkish-American relations: (a) Turkey has always been and will always be an important country for USA because of its geopolitical location, (b) American military aid has always been very important for Turkey due to security threats in the Middle East and risks caused by Russia. In Sander’s view, these two characteristics are stable in Turkish-American relations.

Turkey’s geopolitical location in one of the most troubled regions of the world, make security-oriented politics in Turkey a necessity. That is why, Sander claims that ultra-optimistic policy initiatives or ideals will never work in terms of Turkish Foreign Policy. According to Sander, these orientations should be assessed as unchangeable principles and characteristics of Turkish Foreign Policy.

Dr. Ozan ÖRMECİ


[1] President Erdoğan’s recent comments on UN system could be considered as a breaking point if they reflect Turkey’s official foreign policy.

11 Ekim 2016 Salı

Prof. Dr. Yalçın Küçük'ten 'Kürt Bahçesinde Sözleşi'


Farklı teorileri ve uçuk fikirleriyle zaman zaman tepki çeken, fakat her zaman ne dediği dikkatle takip edilen Prof. Dr. Yalçın Küçük[1], yıllardır İmralı’da hapis olarak yaşayan PKK lideri Abdullah Öcalan’la yaptığı görüşme, söyleşi ve onun hakkındaki gözlemlerini kaleme aldığı ve ilk baskısı 1993 yılında Başak Yayınları tarafından yapılmış olan “Kürt Bahçesinde Sözleşi”[2] adlı çok önemli bir kitabın da yazarıdır. Çok üretken bir yazar olan Küçük’ün bu gözden kaçmış eseri, bir dönem Türkiye’de yasaklanarak unutturulmaya çalışılmıştır. Fakat aslında, bu kitap, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne Öcalan’ın psikolojisi, Kürt Sorunu ve PKK stratejileri hakkında önemli bilgiler sunan çok değerli bir tarihi vesika olarak görülmeli ve dikkatle incelenmelidir. Nitekim Politik Psikoloji uzmanı Prof. Dr. Vamık Volkan, Öcalan hakkında tahlil yaparken, bu kitabı en önemli referans kaynaklarından birisi olarak kullanmıştır.[3] Bu yazıda, “Kürt Bahçesinde Sözleşi” kitabında yer verilen bazı görüşleri özetlemeye çalışacağım.[4]

Prof. Dr. Yalçın Küçük

Kitabın “Önsöz” bölümünde, Prof. Dr. Yalçın Küçük, kitabının tarafsız bir eser olmadığını belli edercesine, kendi deyimiyle “Apo kardeşi” ile yaptığı söyleşiler sonucu kaleme aldığı bu eserdeki rolünü bir nevi “aracılık” olarak nitelendiriyor ve bu kitabıyla Türkiye ve Kürdistan halkları arasında bir nevi barış sözleşmesi yapıldığını belirtiyor. “Sözleşi”, “söyleşi” ve “sözleşme” sözcüklerinin kaynaştırılmasıyla bizzat Yalçın Küçük tarafından bu kitap için üretilmiş yapma/uydurma bir sözcüktür. Burada yazarın kastettiği “sözleşi”, elbette PKK ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki bir anlaşma olarak kullanılmaktadır. Eserini 5 perdelik bir operaya benzeten Küçük, kitabını Öcalan’ın da bir manifesto olarak değerlendirdiğini belirtiyor ve kitapta Öcalan’a ve PKK’ya güzelleme yapmaya değil, barış ve kardeşliğe hizmet etmeye çalıştığını iddia ediyor.

“Kürt Bahçesinde Sözleşi”

Bu girişin ardından gelen “Kürt’ün Çocukluğu” adlı birinci bölüm, Yalçın Küçük’ün uzunca bir felsefi girişinden sonra başlayan ve daha çok Öcalan’ın çocukluğunu inceleyen bir söyleşi bölümüdür. Bu bölümde dikkat çeken bazı hususlar şunlardır; Öcalan’ın çocukluğundan başlayarak insanları yönetme ve örgütleme konusunda istekli ve kabiliyetli olması, çocukken doğada kuş ve yılan avlayarak öldürme sanatıyla tanışması, Kürt kökenli babasının son derece ezik ve sinik kişiliğinin onda yarattığı öfke, buna karşın Türk olan annesinin cahil ama dominant ve kavgacı bir kişi olması, çocukluğunun aile ve komşu kavgaları arasında geçmesi, Öcalan’ın ilkokulu Ermeni köyünde bir okulda okuması ve babasının mazlum olarak gördükleri Ermenilerle dostluğu, ilkokulda Türkçe öğrenirken yaşadığı zorluklar, ilkokulda namaz kılmaya ve Kuran’dan dualar ezberlemeye başlaması, küçükken Hz. Ali ve Battal Gazi’nin hikâyelerinden etkilenmesi ve onları kahraman olarak görmesi, çocukken dini (El Ezher Üniversitesi) veya askeri okullarda eğitim görmek istemesi, Mustafa Kemal’i anladığını ve Türk halkı için önemli bir isim olarak gördüğünü belirtmesi ama onun yaptıklarını devlet gücüyle, kendisinin ise halkın gücüyle yaptığını iddia etmesi, çocukluğundan beri zayıfın ve ezilenin yanında olduğunu düşünmesi, ona zorla dayatılan şeylere daima karşı çıkması, kadınlar konusunda gençliğinden başlayarak yalnızlaşması ve üniversite yıllarında Türk sol hareketi ve önderleriyle (örneğin Mahir Çayan) yakın ilişkiler kurması…

Abdullah Öcalan

“Şu Kutsal Aile” adlı kitabın ikinci bölümü, Yalçın Küçük’ün bazı tespitlerinden sonra yine Öcalan’la yapılan söyleşiler üzerine kuruludur. Bu bölümde öne çıkan konular şöyle sıralanabilir; Öcalan’ın üniversitede Türkiye solu için bildiriler dağıtması, Türkiye solu ile Kürdistan konusunda anlaşmazlıklar yaşamaları, ateist ve Marksist olmasına rağmen Hz. Muhammed’e ve İslam dinine daima saygılı olması, Milli İstihbarat Teşkilatı’nın üniversite yıllarından başlayarak kendisini yakın markaja alması ve onu kontrol etmeye çalışması, Kesire ile olan ilişkisi, Uğur Mumcu’nun hatalı bir şekilde kendisini MİT ajanı olarak göstermeye gayret etmesi, fuhuşa karşı çıkması ve Türkiye’de fuhuşun son yıllarda çok arttığını düşünmesi ve Öcalan’ın kadın-erkek eşitliği ve kadın-erkek ilişkilerinin nasıl olması gerektiği konusundaki düşünceleri…

“Bir İnsanlık Yürüyüşü” adlı üçüncü bölüm, Yalçın Küçük’ün ilginç tespit ve iddiaları ardından yine Öcalan’la yapılan söyleşilerden derlenen bölümlerden oluşmaktadır. Bu bölümde Öcalan’ın işlediği tezler ve konular şöyle derlenebilir; insanlığın aşınması ve kapitalist düzende tüketim toplumunun insani değerleri yok etmesi, Mustafa Kemal’in Batılılaşmayı putlaştırdığını düşünmesi ve kendisini “Doğulu” olarak değerlendirmesi, bireyciliğe karşı sosyalizmi savunması, Kürt Sorunu ve kapitalizmin yanlış değerleri ve yabancılaşma konusunda ancak çatışma yöntemiyle sonuca ulaşılabileceğini düşünmesi, bağımsızlık konusunu en önemli değeri olarak görmesi, sosyalizmin çözüldüğü bir dönemde başlayan Kürt mücadelesini bir insanlık mücadelesi olarak görmesi, Türkleri “devlet tapınmacı”  olarak değerlendirmesi ve kendisinin istediğinin “Kürt Devleti” değil, bağımsız sosyalist bir devlet olduğunu iddia etmesi, İran’ı bölgede yayılmacı bir devlet olarak değerlendirmesi, Osmanlı Sultanlarını Türkiye Cumhurbaşkanlarına yeğlediğini, çünkü onların hiçbir zaman Kürt diline, kültürüne ve yaşamına saldırmadıklarını iddia etmesi, Türkiye solunun küçük burjuva çizgisinden çıkamaması ve PKK’yı benimseyememesi, bu şekilde devletle birlikte PKK’yı bitirmek istemesi, Türkiye’nin Hizbullah ve benzeri gerici grupları PKK’ya karşı kullanması ve Türkiye’de Turgut Özal sonrasında bir lider boşluğunun olduğunu düşünmesi…

“Eylemliliğin Gizli Tarihi” adlı dördüncü bölüm, yine alışıldık şekilde Yalçın Küçük’ün bir giriş bölümüyle başlamakta ve sonrasında Öcalan’la yapılan sohbetlerden önemli bölümleri içermektedir. Bu bölümde öne çıkan konular şöyle sıralanabilir; PKK’nın Sovyet sosyalizmine tepki olarak ortaya çıkması, kendisinin Kürt halkı ve PKK elemanlarınca bir önder olarak görüldüğünü ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Doğan Güreş’in yapmaya çalıştığı Öcalan’ı PKK’dan ayırma stratejisinin başarısız kalacağını belirtmesi, KDP ve Mesut Barzani’nin Türkiye Cumhuriyeti’ne hizmet eden paramiliter bir grup haline geldiğini iddia etmesi, PKK’nın son yıllarda bölgeye (Güneydoğu Anadolu Bölgesi veya Öcalan’ın ifadesiyle Türkiye Kürdistan’ı) hâkim olduğunu ve Türkiye’nin bu nedenle karakol sistemine geçmeye çalıştığını belirtmesi, Türkiye’nin Barzani ve Peşmerge ile birlikte Kuzey Irak’ta Kürt Federe Devleti kurmaya çalıştığını düşünmesi, bunlara karşı gerilla stratejisiyle mücadeleye devam edeceklerini ilan etmesi, Türk aydınlarını “korucu başları” olarak değerlendirmesi, üniversiteleri ve turizm sektörünü kendilerine karşı bir silah olarak kullanılmaları nedeniyle tasvip etmemesi ve “Mehmetçik gazeteciler” adını verdiği milliyetçi basın mensuplarına karşı tavır takınması…

“Politika ve Estetik” adlı beşinci bölüm, Küçük’ün girişinden sonra yine Öcalan’ın fikirleriyle devam etmektedir. Bu fikirler arasında ön plana çıkanlar şöyle listelenebilir; Yaşar Kemal başta olmak üzere önemli Türk yazarları hakkındaki değerlendirmeleri, Nazım Hikmet’in büyük bir şair olmasına karşın Kemalizm’e esir düştüğünü düşünmesi, Türklere yönelik küçümseyici bazı yorumlar, pornografiyi ilkelleşme olarak görmesi, Kürtlerde “devrimci edebiyat” döneminin başlamasının gerektiğini düşünmesi, Türkiye’deki üniversite profesörlerini “gerici” olarak nitelemesi, Yahudilerin Yaşar Kemal gibi yetenekli insanları evlilik yoluyla kontrol altına aldığını düşünmesi, İbrahim Tatlıses’in özellikle Yılmaz Güney’e kıyasla Kürt sanatını iyi temsil edemediğini ve onursuzca davrandığını söylemesi, Yeşilçam’ın devlet tarafından Kürtleri uyuşturmak için kullanıldığını iddia etmesi, eğitimli Kürtlerin Türkiye’de Kürtlüğü değil, Türklüğü geliştirmek için devletçe kullanıldığını belirtmesi ve buna örnek olarak Abdullah Cevdet’i göstermesi, kendisinin Türkiye’ye olduğu kadar sömürgeci ABD ve Avrupa’ya karşı da bir tehdit olduğunu düşünmesi, Kürt bağımsızlığını ve kurtuluşunu insanlığın kurtuluşuyla eş tutması ve kendisinin topraksız ve aşiretsiz bir Kürt gencinden Kürt siyasal liderine dönüşümünü bir başarı hikâyesi olarak değerlendirmesi.

Kitap, elbette yazıldığı dönem ve sonrasında Türkiye Cumhuriyeti tarafından bir güvenlik riski olarak görülmüş ve kitap yoluyla PKK propagandasının yayılmasından korkulmuştur. Ancak kitapta, görüldüğü üzere, Öcalan’ın böbürlenmeleri ve kişisel fikirleri dışında bir şey yoktur ve bu kitap yoluyla terörün güç kazanması çok da akla yatkın bir seçenek değildir. Zaten terörle mücadele konusunda esas önemli olan; -propaganda amaçlı ve taraflı yazılmış olsalar bile- kitapları yasaklamak değil, teröre ortam yaratan siyasal ve sosyoekonomik sorunlara çözüm bulmaktır ki, savunma sanayisi gün geçtikçe gelişen bir ülke olan Türkiye’de, devletin bunu gerçekten isteyip istemediği de büyük bir muammadır…

Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMECİ


[1] Yalçın Küçük (d. 1 Temmuz 1938, İskenderun), sosyalist Türk yazar, düşünür, ekonomist, tarihçi, isim-bilimci, medya ve edebiyat eleştirmeni, Kürdolog, Sovyetolog, Siyaset Bilimci, Marksist teorisyen ve gençlik önderi. Hakkında bilgiler için; https://tr.wikipedia.org/wiki/Yal%C3%A7%C4%B1n_K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk.
[4] Olağanüstü hal dönemlerinden geçen ve pek de demokratik olduğu iddia edilemeyecek bir ülke olan Türkiye’de, bunu yaparken amacımın sadece bu alanda çalışan kişileri ve özellikle öğrencileri bilgilendirmek olduğunu ve kesinlikle terörün her türlüsüne karşı olduğumu da burada tarihe not düşmek isterim.