Le principal parti d'opposition de Turquie a élu un nouveau président : Özgür Özel est devenu le 8e chef du CHP

 

Introduction

Lors du 38e congrès régulier du parti fondateur pro-laïc de Turquie, le CHP (Parti républicain du peuple), a élu un nouveau président : Özgür Özel. Le jeune pharmacien (49 ans) est devenu le 8e dirigeant du CHP après Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938), İsmet İnönü (1938-1972), Bülent Ecevit (1972-1980), Deniz Baykal (1992-1995, 1995-1999, 2000- 2010), Hikmet Çetin (1995-1995), Altan Öymen (1999-2000) et Kemal Kılıçdaroğlu (2010-2023). Özel a qualifié sa victoire de « plus grand honneur de sa vie ».

La victoire surprenante d'Özel

Bien que le CHP ait subi une terrible défaite aux élections présidentielles et législatives en mai dernier, le président du parti, Kemal Kılıçdaroğlu, a été déclaré candidat favori avant le vote. Cela était lié au système de délégués des partis politiques turcs, qui donnait d’une manière ou d’une autre une chance au président de contrôler les délégués et d’influencer la course à la direction. Cependant, les délégués du CHP, après avoir écouté attentivement les discours des deux candidats et étant conscients des risques auxquels le parti serait confronté lors des prochaines élections locales de mars 2024 au cas où Kılıçdaroğlu continuerait à diriger le parti, ont décidé de choisir Özel. Özel a obtenu 682 voix au premier tour contre 664 voix pour Kılıçdaroğlu. Au second tour, Özel a augmenté son soutien de 130 voix et a atteint 812 tandis que Kılıçdaroğlu est resté derrière avec seulement 536 voix. Bien que le Congrès ait été en général pacifique et démocratique, le discours d’Özel avant le premier tour de scrutin a été interrompu par des troubles et des bagarres. Le Congrès, surpeuplé, était nostalgique pour ceux qui se souviennent des jours anciens et glorieux du CHP, car le parti kémaliste/social-démocrate est connu dans la politique turque comme le « parti des Congrès ».

Qui est Özgür Özel ?

Özgür Özel est né en 1974 à Manisa. Il est diplômé de Bornova Anadolu Lisesi (BAL), un célèbre lycée d'État d'Izmir. Il a ensuite commencé à suivre une formation universitaire au département de pharmacologie de l'Université Ege (Égée) d'Izmir. Jeune citoyen turc élevé à Izmir, la troisième plus grande ville de Turquie connue pour sa forte tradition laïque et kémaliste, il s’est impliqué dans les cercles sociaux-démocrates et a commencé à soutenir le CHP. Özel a terminé le département de pharmacologie de l'université d'Ege en 1997 et a commencé à travailler comme pharmacien de manière indépendante. Il est devenu candidat du CHP à la mairie de Manisa en 2009, sous la direction de Deniz Baykal, mais a finalement perdu les élections. En 2011, il est élu pour la première fois député du CHP à Manisa. En 2014, il a saisi sa chance de redevenir maire de Manisa mais a été vaincu. Il a été élu député du CHP à Manisa lors des élections législatives de juin 2015, novembre 2015, 2018 et 2023. Il est devenu membre de l’administration du parti pour la première fois en 2014. En 2015, il est élu vice-président du groupe parlementaire du CHP. Özel a attiré l'attention pour la première fois en 2014 lorsqu'il a mis en garde le public et les autorités contre les conditions de travail difficiles et dangereuses à la mine de charbon Soma à Manisa. Quelques semaines après son avertissement, une terrible catastrophe dans la mine de charbon de Soma a causé la mort de 301 mineurs de charbon et a montré la situation misérable de la Turquie en termes de sécurité du travail. Özel a continué à apparaître sur les chaînes de télévision avec ses discours enflammés et ses critiques rationnelles du gouvernement et a obtenu un soutien considérable parmi les membres et sympathisants du parti. Père d'un enfant, Özel parle couramment l'allemand et l'anglais.

Qu’attendre du CHP lors des élections locales de 2024 ?

Avec Özgür Özel comme nouveau président du parti, le CHP pourrait avoir plus de chances aux élections locales de mars 2024. En effet, les performances économiques de la Turquie ont été terribles ces derniers mois en raison de l’hyperinflation et de la dévaluation de la livre turque qui rendent la vie insupportable à tous les travailleurs. Dans ce cas, un nouveau et jeune leader avec de nouveaux noms autour de lui pourrait attirer plus de gens et motiver les électeurs mécontents mais désespérés à se rendre aux urnes. En ce sens, les maires vedettes du parti, dont Ekrem İmamoğlu d’Istanbul et Mansur Yavaş d’Ankara, pourraient conserver leurs sièges dans les deux villes métropolitaines les plus importantes. De plus, avec Tunç Soyer, les chances du CHP à Izmir, la troisième plus grande ville métropolitaine du pays, sont également très grandes. C'est pourquoi, Özgür Özel pourrait faire un très bon début de mandat avec trois victoires sur trois en plus de plusieurs victoires, notamment dans les villes côtières où l'opposition laïque est encore très forte.

Ekrem Imamoğlu et Özgür Özel pourraient restructurer le CHP pour diriger le pays après de longues années

Özgür Özel aurait certainement besoin du soutien d’autres partis d’opposition ; principalement le Bon Parti (İYİ Parti) de Meral Akşener, un parti politique populiste de droite nationaliste laïc, ainsi que le HEDEP, le nouveau nom du parti politique de gauche pro-kurde. La plus grande difficulté rencontrée par le CHP ces dernières années a été de maintenir ces deux groupes ensemble au sein du bloc d’opposition. Özel, en tant que jeune homme politique issu de la tradition politique de gauche, peut maintenir ces deux grands partis (chacun ayant environ 10 % de soutien) au sein du bloc de l’Alliance populaire (Millet İttifakı) grâce à des tactiques astucieuses comme l’a fait Kılıçdaroğlu. La popularité d’Ekrem İmamoğlu constitue une nouvelle chance pour le bloc d’opposition. Cependant, si ces deux partis ne parvenaient pas à être convaincus, le CHP pourrait ne pas remporter les élections locales à Istanbul et peut-être aussi à Ankara. D'autre part, après avoir remporté les élections locales dans la capitale économique du pays en mars 2024, İmamoğlu pourrait devenir le candidat présidentiel idéal pour les élections de 2028.

Conclusion

Enfin, après 13 ans à la tête du pays, je pense qu’il était temps pour Kemal Kılıçdaroğlu d’abandonner la direction juste après les élections perdues de mai. Cependant, il a insisté pour rester au pouvoir et a finalement perdu les élections au Congrès de son parti et a fait des adieux désagréables à la politique active. Même s’il était un homme politique pacifique et brillant, le plus grand désavantage de Kılıçdaroğlu était sa période pendant laquelle le président Recep Tayyip Erdoğan dominait la scène politique turque avec le soutien des zones rurales, des masses islamistes et du mouvement islamiste international. Je pense que si Erdoğan continue de rester actif en politique, la même chose pourrait arriver à Özel et İmamoğlu. Cependant, selon la constitution actuelle, le mandat d’Erdoğan prendra fin en 2028, ce qui constitue la plus grande chance pour l’opposition. Toutefois, dans le cas où Erdoğan continue de faire de la politique active ou trouve un successeur fort, le système politique turc pourrait évoluer vers un système de partis hégémonique similaire à celui du Japon; le parti de la Justice et du développement (l'AKP) continuant de diriger le pays sans aucune interruption. Nous suivrons de près les développements de la politique turque pour informer notre public international.

Assoc. Prof. Ozan ÖRMECİ

Türkiye's Main Opposition Party Elected A New Chair: Özgür Özel Became the 8th Leader of CHP

 

Introduction

During the 38th regular Congress of the party, Türkiye’s pro-secular founder party, the CHP (Republican People’s Party) elected a new chair: Özgür Özel. Young pharmacist (49) became the 8^th leader of CHP after Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938), İsmet İnönü (1938-1972), Bülent Ecevit (1972-1980), Deniz Baykal (1992-1995, 1995-1999, 2000-2010), Hikmet Çetin (1995-1995), Altan Öymen (1999-2000), and Kemal Kılıçdaroğlu (2010-2023). Özel commented on his victory as the “greatest honor throughout his life”.

Özel’s Surprising Victory

Although the CHP had a terrible defeat last May both in the presidential and parliamentary elections, party chair Kemal Kılıçdaroğlu was declared the favorite candidate before the voting. This was related to the delegate system of Turkish political parties, which somehow gave a chance to the headquarters to control delegates and influence the leadership race. However, CHP delegates, after listening to both candidates’ speeches carefully and being aware of the risks that the party will face in the approaching local elections in March 2024 in case Kılıçdaroğlu continued to lead the party, decided to choose Özel. Özel took 682 votes in the first round against Kılıçdaroğlu’s 664 votes. In the second round, Özel increased his support by 130 votes and reached 812 while Kılıçdaroğlu stayed behind with only 536 votes. Although the Congress in general was peaceful and democratic, Özel’s speech before the first round of voting was interrupted by disorder and fights. The overcrowded Congress was nostalgic for those who remember the old and glorious CHP days as the Kemalist/social democratic party is known in Turkish Politics as the “party of Congresses”.

Özgür Özel’s speech during the Congress was oriented toward delegates. Özel criticized the Kılıçdaroğlu administration, especially for its close ties with right-wing groups/parties and the lack of financial support given by the headquarters. He promised more financial support for party branches and he underlined his hardworking personality. Moreover, Özel promised to change the party charter in the coming weeks and make it more democratic. Kılıçdaroğlu on the other hand criticized his young opponent for being disloyal and used the rhetoric of stabbing in the back (sırtından hançerlemek). Özel responded to these claims harshly and rejected Kılıçdaroğlu’s accusations.

Who is Özgür Özel?

Özgür Özel was born in 1974 in Manisa. He graduated from Bornova Anadolu Lisesi (BAL), a famous state college in Izmir. He later started to have a university education in the department of Pharmacology at Ege (Aegean) University in Izmir. As a young Turkish citizen raised in Izmir, Türkiye’s third biggest city known for its strong secular and Kemalist tradition, he became involved in social democratic circles and began to support the CHP. Özel finished Ege University’s Pharmacology department in 1997 and began to work as a pharmacist independently. He became CHP’s Mayor candidate in Manisa in 2009, during Deniz Baykal’s leadership, but eventually lost the election. In 2011, he was elected CHP’s Manisa deputy for the first time. In 2014, he took his chance to become Manisa Mayor once again but was defeated. He was elected CHP’s Manisa deputy in the 2015 June, 2015 November, 2018, and 2023 parliamentary elections. He became a member of the party administration in 2014 first time. In 2015, he was elected deputy chairman of the parliamentary group of CHP. Özel drew attention seriously first time in 2014 when he warned the public and authorities about the difficult and dangerous working conditions at Soma Coal Mine in Manisa. A few weeks after his warning, a terrible disaster in the Soma Coal Mine caused the death of 301 coal miners and showed the miserable condition of Türkiye in terms of labor safety. Özel continued to appear on TV channels with his heated speeches and rational criticism of the government and achieved considerable support among the party members and supporters. Father of a child, Özel is fluent in German and English languages.

What to expect from CHP in the 2024 Local Elections?

With Özgür Özel becoming the new party chair, the CHP might have more chances in the March 2024 local elections. That is because Türkiye’s economic performance has been terrible in recent months due to hyperinflation and devaluation of the Turkish lira which makes life unbearable for all working people. In that case, a new and young leader with fresh names around him, could attract more people and motivate unhappy but desperate voters to go to the ballots. In that sense, the party’s star Mayors including Ekrem İmamoğlu of İstanbul and Mansur Yavaş of Ankara could keep their seats in the two most important metropolitan cities. Moreover, with Tunç Soyer, the CHP’s chance in İzmir, the third biggest metropolitan city in the country, is also very high. That is why, Özgür Özel could make a very good start to his leadership period with three over three wins in addition to several wins, especially in coastal cities where the secular opposition is still very strong.

Ekrem İmamoğlu and Özgür Özel could restructure CHP to lead the country after long years

Özgür Özel would definitely need the support of other oppositional parties; primarily Meral Akşener’s Good Party (İYİ Parti), a secular nationalist right-wing populist political party as well as the HEDEP, the new name of the pro-Kurdish left-wing political party. The biggest difficulty the CHP has experienced in the last years has been to keep these two groups together within the opposition bloc. Özel, as a young politician coming from the left-wing political tradition, can keep these two large parties (each has around 10 % support) within the People's Alliance (Millet İttifakı) bloc with clever tactics as Kılıçdaroğlu did. The popularity of Ekrem İmamoğlu is another chance for the opposition bloc. However, in case these two parties could not be convinced, the CHP might not win the local election in İstanbul and maybe in Ankara as well. On the other hand, after winning the local election in the economic capital of the country in March 2024, İmamoğlu could become the ideal Presidential candidate for the 2028 elections.

Conclusion

Finally, after 13 years of leadership, I think it was timely for Kemal Kılıçdaroğlu to give up leadership right after the lost elections in May. However, he insisted on staying in power and eventually, he lost the election in his party’s Congress as well and made an unpleasant farewell to active politics. Although he was a peaceful and bright politician, Kılıçdaroğlu’s biggest disadvantage was coming across a period during which President Recep Tayyip Erdoğan dominated the political scene in Türkiye with his support coming from rural areas, Islamist masses, as well as the international Islamist movement. I think if Erdoğan continues to stay in active politics, the same thing might happen to Özel and İmamoğlu as well. However, according to the current constitution, Erdoğan’s tenure in office will end in 2028, which is the greatest chance for the opposition. In case Erdoğan continues to active politics or find a strong successor, however, the Turkish political system might evolve into a hegemonic party system similar to the system in Japan, with AK Parti continuing the lead the country without any breaks. We will closely monitor developments in Turkish Politics to inform our international audience.

Assoc. Prof. Ozan ÖRMECİ

2024 ABD Başkanlık Seçimleri: Trump'ın İkinci Dönemi Yaklaşıyor Olabilir

 

5  Kasım 2024 tarihinde yapılacak olan 60. ABD Başkanlık seçimlerinde artık son bir yıla girilirken, potansiyel adaylar arasındaki rekabet ve seçime ilişkin öngörüler de hızla artıyor. Bu yazıda, 2024 ABD Başkanlık seçimleri için artık son 365 güne girilirken, ABD'de yaşanan gelişmeleri özetlemeye çalışacağım.

Demokrat Parti adına 2020'de pandemi sürecinde seçilen 46. ABD Başkanı Joe Biden, ilerleyen yaşına rağmen partisinin en popüler ve bilinir ismi olarak yeniden aday olacak gibi gözüküyor. Biden'ın önündeki tek ciddi engel ise ciddi bir sağlık sorunu olabilir. Demokratlar adına Dean Phillips, Terrisa Bukovinac, Vermin Supreme, Türk asıllı tv şovmeni Cenk Uygur ve Marianne Williamson gibi başka renkli ve iddialı Başkan adayları olsa da, Biden'ın Başkan adayı olmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Cumhuriyetçiler adına da belirsizlikler büyük ölçüde azaldı ve Biden'a karşı seçimi kaybeden 45. ABD Başkanı Donald Trump'ın aday olması bekleniyor. Trump'ın önündeki tek ciddi sorun ise Başkan adaylığına yönelik olarak karşısına yasal engellemelerin çıkarılması olacaktır. Cumhuriyetçilerde de bir ara Trump'tan bile daha popüler hale gelen Florida Valisi Ron DeSantis, ABD'nin eski Birleşmiş Milletler temsilcisi Nikki Haley, Hindistan asıllı süper zengin işadamı Vivek Ramaswamy, New Jersey Valisi Chris Christie, Senatör Tim Scott, Ryan Binkley, Arkansas Valisi Asa Hutchinson ve Kuzey Dakota Valisi Doug Burgum gibi ciddi alternatifler olsa da, bu saatten sonra Trump'ın önünde durabilmek kolay değil. Zira siyasi bilgisi pek yüksek düzeyde olmasa da, Trump, artan göç, terörizm, radikal İslam, yükselen Çin, İsrail ve ABD müttefiklerine yönelik Ortadoğu'da artan İran tehdidi ve Amerika'daki ekonomik sorunlar gibi temalar üzerinden kitlelerle çok güçlü bir iletişim kurabiliyor ve bu doğrultuda ciddi paralar harcamaktan da kaçınmıyor. Trump, bir dönem aradan sonra yeniden Başkan seçilebilirse, bunu başaran Demokrat Partili Grover Cleveland'dan sonra (1885-1889, 1893-1897) ikinci ABD Başkanı olarak tarihe geçecek.

Salıncak eyaletlerde Trump'ın üstünlüğü Biden yönetimi için alarm niteliğinde bir veri

Güncel anketler, 2021 yılı başında Trump taraftarlarınca yapılan ABD Kongresi baskını sonrasında siyasi kariyerinin bittiği düşünülen Trump'ın halk nezdinde halen çok güçlü olduğunu gösteriyor. Öyle ki, ünlü New York Times gazetesince yayınlanan güncel bir ankette, Trump, Nevada, Georgia, Arizona, Michigan, Pensilvanya ve Wisconsin gibi salıncak eyaletlerde Biden'ın epey önünde gözüküyor. Bu eyaletlerden yalnızca Wisconsin'da Biden üstün durumdayken, diğer eyaletlerde Trump önde gözüküyor. Dahası, aradaki fark da 1-2 puanın oldukça ötesinde. Bu nedenle, salıncak eyaletleri kazanan bir Trump'ın, toplam oyda Biden'ın gerisinde kalsa bile, ABD'deki iki dereceli "Electoral College" (Seçmen Kurulu) sistemi sayesinde Başkan seçilebilmesi gayet mümkün gözüküyor.

Peki, nasıl oluyor da kadınlar, Afrikalı Amerikalılar ve Hispanik kökenlilerden bu kadar az oy alabilen ve sürekli pot kırmasıyla bilinen bir Başkan adayı -üstelik ABD'nin ekonomik verilerinin o kadar da kötü olmadığı bir dönemde- anketlerde önde olabiliyor? Bunun sebebi, kuşkusuz, Biden yönetiminin heyecan vermeyen ve yıldız yaratamayan sönük yapısı ve ABD'deki siyasete yön veren ve aslında demokrasiye de engel teşkil etmeye başlayan lobi sistemiyle alakalı. İbrahim Anlaşmaları ile İsrail ve Yahudi lobisi desteği konusunda büyük mesafe kat eden Trump, Hamas saldırısı sonrasında Biden yönetiminin İsrail'e yönelik koşulsuz desteğine rağmen, İsrail veya Yahudi lobisi ve savunma sanayisinin destek vereceği aday olarak öne çıkıyor. Benzer şekilde, ABD üzerinde ciddi etkisi olan anti-demokratik Körfez rejimleri de demokrasiyi önemsemeyen ve otoriter yönetimlere açık çek sunacağını açıkça söyleyen Trump'a daha sıcak bakıyorlar. Rusya'daki Putin yönetiminin Trump'a destek vereceği de gayet iyi biliniyor. Joe Biden ise, Avrupa Birliği (AB) ve demokratik ülkelerden daha yoğun destek alsa da, Clinton veya Obama dönemlerindeki gibi bir toplumsal dalga yaratamadığı için, şimdilik anketlerde geride gözüküyor. Ancak şunu da eklemek gerekir ki, genel toplamda fark oldukça az ve Biden'ın iyi bir kampanya dönemi sayesinde yeniden üstünlüğü ele geçirmesi halen mümkün. Üstelik Trump'ın Rusya'ya yakınlığı ve Çin ve İran'ı yeniden hedef tahtası haline getirme riskine karşın, Çin ve İran gibi ülkelerin de Biden yönetimine destek vermeleri akla yatkın bir ihtimal. 

Bu noktada BBC'nin "olası bir ikinci Trump dönemi nasıl olacaktır?" konulu haberi de dikkat çekiyor. Anthony Zurcher'in hazırladığı habere göre, Cumhuriyetçi elitlerin "Agenda47" adıyla hazırladıkları kampanyada, ikinci Trump dönemine dair önemli tüyolar var. Buna göre, Trump, bu defa seçim kampanyasında yüksek enerji fiyatlarına bağlı olarak gelişen enflasyon konusuna odaklanacak ve özellikle geleneksel Demokrat Parti tabanı olan işçileri ve orta sınıf mensuplarını kendisine çekmeye çalışacak. Trump, Eğitim Bakanlığı'na girmiş tüm Marksist, radikal ve yobazları işten atacağını söyleyerek, devlet katında sol ideolojiye yönelik büyük bir temizlik yapacağının da sinyallerini veriyor. Ancak elbette, söz konusu olan kişi Trump olunca, hiçbir şeyin önceden tahmin edilmesi mümkün değil. Çünkü bu egosu büyük iş insanı, kararları daha çok kişisel sezgilerine göre alıyor ve yeri geldiğinde hiçbir danışmanını dinlemeden hareket edebiliyor.

Sonuç olarak, 2024 ABD Başkanlık seçimlerini kim kazanırsa kazansın, ABD'nin küresel liderliğinin zayıflamaya devam edeceği kesin gibi. Bunun temel sebepleri ise; dünya genelinde demokratik ideallere yönelik bağlılık ve yönelimde yaşanan duraklama ve Putin ve Şi gibi otoriter yönetimlere sahip Rusya-Çin ekseninin son yıllarda siyaset ve ekonomide kazandıkları başarılarının önüne geçilememesi. Nitekim Biden yönetiminin tüm gayretlerine rağmen Rusya'nın Ukrayna işgali neredeyse unutulmaya yüz tuttu ve Çin'in ekonomik yükselişi de yavaşlamasına karşın halen sürüyor. Bu trende yakın gelecekte nükleer başlıklara sahip İran'ın da ekleneceği düşünülürse, ABD'nin küresel liderliğinin iflas arifesinde olduğu bile söylenebilir. Bu nedenle, Başkan Biden ve Demokrat yönetimin acil olarak müttefiklik ilişkilerini canlandırması, Gazze krizinin çözülmesinde liderlik başarısı göstermesi ve Türkiye'yi yeniden ABD müttefiki bloka eklemlemesi gibi seçenekler ilerleyen günlerde gündeme gelebilir. Zira şu bir gerçek ki, Trump'ın Başkanlığı durumunda, ABD, yine uluslararası sözleşmeler, anlaşmalar ve kurumlara sırtını dönen ve iyice içe kapanan bir ülke haline gelecek ve küresel liderliğini de adı konmamış bir şekilde artık sonlandıracaktır. Biden yönetiminde ise, tüm sorunlara rağmen, ABD'nin demokrasi cephesi olarak küresel liderliğini sürdürme şansı bulunmaktadır. 

Doç. Dr. Ozan ÖRMECİ

Turkish-American Relations: Problems Persist, but Hope as well

Introduction

With the recent chaotic situation in Palestine, Turkish-American relations entered once again into a tense period with reciprocal accusations. The negative trend in bilateral relations started in 2016 with the fading of the Arab Spring’s democratization process and the failure of Western policy to topple Syrian President Bashar al-Assad by supporting the opposition groups. This policy had turned Türkiye into an unsafe country with millions of Syrian immigrants and various radical Islamic groups operating on Syrian soil freely. As a response to this mess, the Turkish Armed Forces (TAF) had to organize military incursions into Syrian territories to fight against radical terrorist groups such as ISIS (DEASH) and Al Qaeda. Moreover, Türkiye had to face a new reality in Syria: the strengthening of PKK-offshoot groups such as PYD, YPG, or SDF. Turkish leadership and people do not approve of the American support for pro-Kurdish groups that are involved in terrorist actions.

Another serious conflict in bilateral relations was caused by Turkish suspicions of the U.S. involvement in the 15 July 2016 coup attempt. The majority of people in Türkiye blame Washington for the failed coup attempt. Although there was a considerable decrease in anti-Americanism in the last two years, probably due to Türkiye’s economic problems, the current situation in Gaza poses another risk for the escalation of anti-Americanism. At this awkward moment, it might be a wiser decision to look ahead, rather than thinking of past mistakes.

Turkish-American Alliance should be reformatted

Turkish state elite still considers the U.S. as its most valuable partner and a good role model. Turkish people also do not have ideologically motivated hatred or prejudice toward the American way of life or U.S. politics and foreign policy in general. As a peace-seeking country following the founder of the Republic Mustafa Kemal Atatürk’s “Peace at home, peace in the world” principle, the Turkish political elite and people support peace, stability, democratization, and vibrant and developing economies in the region. The U.S. policies toward the region on the other hand are perceived as either bad-intentioned or poorly executed. For instance, the unconditional support by Washington to Israel is considered an effort to make the Middle Eastern region unsafe and full of chaos and troubles.

Moreover, as an independence-seeking country, somehow similar to French republican tradition, Türkiye wants relations on equal terms with the U.S. Washington on the other hand wants to see Ankara’s commitment to strategic partnership, NATO alliance, as well as democratic principles. It is a fact that estrangement from the U.S. has made the Turkish economy worse and Turkish democracy more limited and fragile. In the same vein, the U.S. and American allies in the region, without Turkish support, are more open to attacks coming from radical groups and fanatically anti-American states. Thus, both sides should work on a reformatted strategic relationship based on confidence and pragmatic solutions.

Erdoğan and Biden

First of all, the rapprochement process could start with increasing diplomatic and political visits. The U.S. Secretary of State Mr. Antony Blinken’s visit on November 5, 2023, could be the starting point of a new era if delicate diplomacy is conducted and necessary steps are taken. Turkish President Erdoğan might not be the most popular leader in the White House, but I think President Erdoğan should be received by President Biden soon to confirm both sides’ intention to improve relations. Erdoğan is a very pragmatic and ambitious leader who wants to consolidate his power and he is not anti-American at all. Similarly, a visit by President Biden to Ankara and Istanbul in 2024 might motivate Turkish decision-makers to give some concessions and open a new and blank page in Turkish-American relations. Since Turkish people are very emotional and warm, an intimate diplomacy could be efficient as in the case of historical Clinton and Obama visits.

Secondly, both sides could specify and declare clear redlines and certain principles to improve their relations. For instance, Türkiye could assure the U.S. that its ties with Moscow and Beijing are never developed at the expense of strategic partnership with Washington, and reciprocally the U.S. should guarantee that it would not support a PKK-led Kurdish state in Syria or Iraq. Knowing the borders and redlines, the foreign policies of both countries could be better arranged without stepping on the other side’s foot.

Thirdly, relations could be improved not only in strategic/military issues, but also in the economic, cultural, and social aspects. For instance, the U.S. could set up a new academic cooperation program for Türkiye and other Turkic states (Azerbaijan, Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, and the TRNC) to improve academics and students’ mobility. Türkiye has been so far able to keep its ties with Europe mostly thanks to the Erasmus program and academic cooperation despite serious political/diplomatic polemics with European countries. So, this academic cooperation and increased trade volumes in many sectors could make the foundation of the bilateral relations even stronger. Likewise, why the U.S. does not think of setting up a joint university in Istanbul or Ankara similar to Galatasaray University etc.?

A new international conference on Turkish-American relations

Fourthly, relations should be analyzed constructively to solve problems. Both sides can learn a lot from each other as the U.S. hosts the world’s best universities and Turkish academics show extraordinary successes in many branches and know the region better than most American scholars. Think tanks, universities, and scholars from both countries could work on these issues seriously and more professionally to boost bilateral relations in all aspects. A new international conference and roundtable talk to be organized at Istanbul Aydın University on November 17-18, 2023 (https://turkamerikaniliskilerikonferansi.aydin.edu.tr/en/home-english/) could be an exemplary event in which academics would try to improve relations and show the right path to diplomats and decision-makers.

Conclusion

To conclude, there is a fine idiom in the Turkish language, which might give us a more optimistic mood: “The darkest moment of the night is just before dawn”. In terms of Turkish-American relations, we have the seen bottom and it is now the right time for a new rise.

Assoc. Prof. Ozan ÖRMECİ

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Yoğun Diplomatik Temasları

 

Giriş

2022 yılında yeniden 5 yıllığına Fransa Cumhurbaşkanı seçilerek 2027'ye kadar Fransa siyaseti ve dış politikasına yön vermeyi büyük ölçüde garanti altına alan genç liberal siyasetçi Emmanuel Macron, son dönemde yeniden yoğun diplomasi trafiğiyle dikkat çekiyor ve yaptıkları ve yapmadıkları, söyledikleri ve söylemedikleriyle Fransa ve uluslararası kamuoyunda ses getirmeye devam ediyor. Bu yazıda, Macron'un 7 Ekim 2023 tarihli Hamas saldırısıyla başlayan ve İsrail'in Gazze bombardımanı ve operasyonu ile devam eden süreçte yaptığı diplomasi trafiği ve bunu takip eden süreçte şimdilerde Orta Asya'ya yönelik gerçekleştirdiği resmi ziyaretler analiz edilecek, ayrıca özellikle Macron'un Ortadoğu siyasetinin Fransa iç politikasına etkileri de tartışılacaktır.

Macron'un Ortadoğu Diplomasisi: İsrail Yanlısı Çözüm Retoriği 

7 Ekim'de Hamas militanlarının İsrailli sivillere gerçekleştirdiği büyük terör saldırıları sonrasında Batı dünyasından İsrail'e yönelik destek açıklamaları hızlı ve güçlü biçimde gelirken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da bu kervana katılmış ve İsrail'e yönelik desteğini açıkça ilan etmiştir. Ancak bu konuda bölgeye İsrail'e destek amacıyla uçak gemilerini gönderen ve İsrail'e her koşulda kayıtsız şartsız desteklerini açıklayan ABD ve Birleşik Krallık (İngiltere) yönetimlerine kıyasla daha dengeli bir pozisyon alan Macron, İsrail'in kendini koruma hakkından söz ederken, Filistin Sorunu'nun çözümü için iki devletli çözüm planını hatırlatan belki de tek Batılı lider olmuştur.

Macron ile Netenyahu

Macron, Hamas saldırısı sonrasında İsrail'in Gazze'ye başlattığı hava bombardımanı sürecinde, 24 Ekim 2023 tarihinde İsrail ve Filistin'i ziyaret etmiştir. Ziyaret kapsamında Tel Aviv'de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ve İsrail Başbakanı Binyamin Netenyahu ile görüşen Macron, bu görüşmelerde İsrail'e olan desteğini yinelerken, çok ilginç ve tartışma yaratan bir öneride de bulunmuştur. Bu kapsamda 3 boyutlu bir stratejiden söz eden Macron; ilk olarak IŞİD'e benzettiği Hamas'a karşı uluslararası bir koalisyon kurulmasını, ikinci olarak Gazze'de halka yönelik insani ve ekonomik yardımlar gerçekleştirilmesini ve üçüncü ve son olarak da iki devletli çözüm için Filistin Otoritesi ile İsrail Devleti arasındaki barış görüşmelerinin canlandırılması planını açıklamıştır. Macron’un güvenlik danışmanı Xavier Chatel’in geliştirdiği iddia edilen bu öneriyi değerlendiren Ortadoğu uzmanı gazeteci Georges Malbrunot, önerinin ölü doğmuş ve destek görmeyecek bir plan olduğunu iddia ederken, Ürdün Kralı Abdullah'ın da bu öneriyi desteklemediğini vurgulamış ve Hamas ile IŞİD'in aynı kefeye konmasının hatalı olacağını belirtmiştir. İlerleyen günlerde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Hamas'ı bir "kurtuluş örgütü" ve "mücahitler grubu" olarak değerlendiren açıklamaları da, Macron'un planının ilk aşamasının gerçekçi olmadığını düşündürmüştür. Ancak Macron'un planının ikinci ve üçüncü aşamaları olan Gazze'ye insani yardım ve Filistin Sorunu için barış görüşmelerinin yeniden başlatılması, aslında son derece gerekli, önemli ve maalesef diğer Batılı liderler tarafından şimdilerde pek vurgulanmayan bir husustur.

Mahmud Abbas ve Macron

İsrail temasları sonrasında Filistin'e geçen ve yoğun güvenlik önlemleri altında Ramallah'ta Filistin Otoritesi lideri Mahmud Abbas ile görüşen Macron, bu görüşmede Hamas'ın Filistin halkını temsil etmediğini vurgulayarak, Filistin Devleti tanınmadığı sürece bölgedeki çatışmaların devam edebileceği uyarısını yapmıştır. Macron, ayrıca Filistinlilerin hayatlarının Fransızlar ve İsraillilerin hayatları kadar değerli ve önemli olduğunun da altını çizmiştir. Mahmud Abbas ise, Macron'dan Gazze'ye yönelik saldırıların durdurulması konusunda destek istemiştir. Macron, bu konuda Filistin halkını da gözeten açıklamalar yapmış ve örneğin Filistin'e yönelik yardımların durdurulmasına karşı çıktığı gibi, Gazze halkının iyiliği için ateşkes çağrılarını yinelemeyi de sürdürmüştür. Macron'un diğer Batılı liderlere kıyasla Filistin Sorunu'nda Filistin halkının çıkarlarını gözeten yaklaşımı ortada olmasına karşın, Fransa Cumhurbaşkanı, ziyaret sırasında bazı Filistinli grupların protesto gösterileriyle karşılaşmıştır. Ayrıca Tunus'taki Fransız Büyükelçiliği önünde de Macron'un İsrail'e desteği nedeniyle çeşitli protesto gösterileri düzenlenmiştir. İsrail'in Gazze'de büyük insani trajedilere yol açan bombalama faaliyetleri sonrasında, Fransa Dışişleri Bakanı Catherine Colonna da İsrail'in kendini koruma eylemlerini uluslararası hukuka uygun gerçekleştirmesi gerektiği yönünde bir açıklama yapmıştır. Zaten Gazze'den gelen ve Müslümanlar başta olmak üzere insani değerleri savunan herkesi üzen görüntüler, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'in bile bu konuda bir uyarı yapmasına neden olacak seviyeye gelmiştir. Macron, Filistin ziyareti sonrasında Ürdün ve Mısır'a da geçmiş ve küçük çaplı bir Ortadoğu turu yapmıştır. Ürdün Kralı Abdullah ve Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah el Sisi ile görüşmelerinde, Macron, iki devletli çözüme desteğini yinelerken, büyük insan kayıplarına yol açmasından endişe ettiği geniş kapsamlı bir kara harekâtına da karşı çıkmıştır. Ancak daha önce açıkladığı planda Hamas'ın yok edilmesini savunan Macron'un kara harekâtı olmadan bunun nasıl yapılacağı konusundaki görüşü bu bağlamda tam anlaşılamamıştır.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Filistin Sorunu konusunda Charles de Gaulle mirasından ve François Mitterrand ve Jacques Chirac'ın denge politikasından vazgeçtiğini ve İsrail yanlısı bir pozisyon aldığını yazan Mustafa Fahs, Nicolas Sarkozy ve François Hollande ile başlayan süreçte Paris'in giderek daha yoğun şekilde İsrail yanlısı hareket etmeye başladığını ve bu nedenle Araplardan gelen desteğin azaldığını iddia etmiştir. Türkiye merkezli düşünce kuruluşu TÜRKSAM için Macron'un Filistin politikasını yorumlayan Cemre Vural da, Macron'un daha ziyade İsrail yanlısı olduğunu vurgulayarak, Fransa'nın Macron döneminde Charles de Gaulle'ün bu konuda elde ettiği tarafsız arabulucu pozisyonundan caydığını kaydetmiştir.

Bu eleştirilerin haklı tarafları olmakla birlikte, elbette karşı argümanlar üretmek de mümkündür. Şöyle ki, ilk olarak, bizzat Independent Türkçe için konuyu değerlendiren Fahs'ın belirttiği üzere, Macron'un Filistin politikası, Sarkozy ve Hollande dönemlerinde oluşan koşulların devamı niteliğindedir ve Fransa'nın mevcut konumu son 15 yıllık bir sürecin sonunda kristalize olmuştur. İkinci olarak, İsrail-Filistin Sorunu'nda, son dönemde dengeler, Türkiye ve ABD gibi aktörlerin geçmişe kıyasla farklılaşan tutumları ve sahada İsrail'in elde ettiği büyük üstünlük nedeniyle değişmiştir. Şöyle ki, önceden daha tarafsız bir konumda olan Türkiye, son yıllarda giderek daha fazla ölçüde Filistin yanlısı ve İsrail karşıtı bir üslup ve politika benimsemiş ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 7 Ekim katliamına rağmen Hamas'a desteğiyle de bunu teyit etmiştir. ABD'de ise, Donald Trump'ın Başkanlığı döneminde İsrail lehinde alınan şahin pozisyon nedeniyle, yeni bir statüko ortaya çıkmış ve Başkanlık seçimleri öncesinde bu pozisyondan geri adım atmak Yahudi lobisinin gücü nedeniyle Demokrat Joe Biden yönetimi için bile neredeyse imkânsız hale gelmiştir. Bu ortamda, Fransa, belki de bu konuda arabulucu rolü oynayabilecek tek ülke olmasına karşın, Cumhurbaşkanı Macron, sanıyorum Hamas'ın İslamcı kimliğinin ve terör yöntemlerinin Filistin davasına uluslararası kamuoyunda verdiği zarar ve İsrail'in sahada askeri açıdan çok üstün olmasının da etkisiyle, İsrail yanlısı yeni bir çözüm retoriği ve parametreleri belirlemiştir. Macron'u bu konuda etkileyen kişi ise, Xavier Chatel kadar, yıllardır tüm Fransız Cumhurbaşkanlarının Doğu Akdeniz ve İsrail politikalarına yön verdiği düşünülen Jacques Attali'dir. Attali'nin de sanıldığının aksine Netenyahu ve aşırı sağ İsrail hükümetlerine karşı çıktığı ve hatta Netenyahu'nun hapse girmesini savunduğu bilinmektedir.

Fransa İç Politikasında İsrail-Filistin Sorunu

Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un İsrail, Filistin, Ürdün ve Mısır ziyaretleriyle gündeme gelen ve İsrail'e daha yakın olduğu düşünülen Ortadoğu siyaseti, Fransa iç politikasında da kutuplaşma ortamı yaratmıştır. Öncelikle ülke içerisindeki Müslüman ve Filistin Sorunu konusunda duyarlı kesimlerin bu konuda gösterileri artarken, Paris'te düzenlenen bir gösterinin yasaklanması ülkede çeşitli tepkilere neden olmuştur.

Fransa iç siyasetinde bu konuda Hamas'ın saldırıları nedeniyle genelde İsrail yanlısı bir kamuoyu oluşurken, yalnızca aşırı sol siyasetçi Jean-Luc Mélenchon'un Cumhurbaşkanı Erdoğan'a benzer şekilde Hamas'ın terör örgütü olduğunu reddetmesi bağlamında farklı bir pozisyon aldığı söylenebilir. Fransız Yahudilerinin güvenliği konusunda ise, IFOP'un yaptığı güncel bir ankete göre, Fransız halkı, Edouard Philippe (yüzde 46), Gerald Darmanin (yüzde 42), Marine Le Pen (yüzde 42) ve Emmanuel Macron (yüzde 41) gibi politikacılara güvenmekte, ancak bu konuda Mélenchon'u pek tasvip etmemektedir (yüzde 17). Bu bağlamda, son yıllarda güçsüz duruma düşen Fransız solunun bu konuda da güven vermediği ve iç siyasette sağ ve aşırı sağın güçlendiği söylenebilir. Bu bağlamda, Fransa kamuoyu ve siyaseti, tüm Batı ülkelerine benzer şekilde, İsrail'e daha yakındır. Bu, Avrupa ülkelerinin anti-Semitik geçmişleriyle de yakından ilgilidir. Buna karşın, daha önce de belirtildiği üzere, Fransa'nın bu konudaki resmi pozisyonu halen iki devletli çözüme destek şeklindedir ve sık sık gerçekleşen İslamcılık motifli terör saldırılarına karşın, ülke genelinde Filistin karşıtı bir atmosfer de yoktur. 

Macron'un Orta Asya Ziyareti

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 1-2 Kasım 2023 tarihleri itibariyle Kazakistan ve Özbekistan'a resmi ziyaretlerde bulunmaktadır. Le Monde gazetesi için konuyu değerlendiren deneyimli gazeteci Marie Jégo, Cumhurbaşkanı'nın Orta Asya'da artan Rus, Çin ve Türk etkisine karşın bu ziyareti düzenlediğini vurgulamış ve özellikle 2008 yılında Kazakistan'la oluşturulan stratejik ortaklığa büyük önem verildiğini belirtmiştir. Avrupa Birliği'nin de "Global Gateway" (Küresel Geçit) projesi kapsamında bölgedeki ulaşım projelerine destek verdiğini belirten Jego, özellikle Kazakistan'ın stratejik avantajlarının altını çizmiştir. Fransa'nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesinden biri olarak Orta Asya'ya önem vermesi kuşkusuz gerekli ve doğalken, Paris'in bu bölgede henüz yeni ve zayıf bir oyuncu olduğu da söylenebilir. Zira bölgede rekabet eden iki büyük ülke, bölgedeki geleneksel güç Rusya ile birlikte son yıllarda güçlenen ekonomik dev Çin'dir ve Türk Devletleri Teşkilatı girişimine karşın Türkiye'nin çabaları da henüz bu ülkelerle rekabet edebilecek düzeyde değildir. 

Sonuç

Sonuç olarak, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un yoğun diplomasi trafiği, özellikle Ortadoğu bağlamında uluslararası kamuoyunda dikkat çektiyse de, bu ziyaretlerden henüz somut bir kazanım elde edilememiştir. Fakat Fransa'nın, İsrail'in operasyonları ardından İsrail-Filistin barış sürecinde arabulucu olarak seçilmesi halen mümkündür ve bu durumda Macron adına bir diplomatik başarıdan söz edilebilecektir. Fransa iç siyaseti açısından ise, yoğun Müslüman ve Arap nüfusun varlığına karşın dış politikada son 10-15 yılda ortaya çıkan İsrail yanlısı trend, Hamas'ın saldırısı sonrasında da devam etmektedir ki, bu durum Fransa iç politikasında kutuplaşma ortamına yol açabilir. Ayrıca Macron'un Hamas'a karşı uluslararası koalisyon önerisi de pek gerçekçi olmayıp, bu konuda diplomatik çabaları teşvik etmek daha akla yatkın gözükmektedir. 

Doç. Dr. Ozan ÖRMECİ